Суғурталанган ота, она ёки боланинг ўрнини босувчи шахс касалланган болани парваришлаш учун меҳнатга лаёқатсизлик варақаси олса, белгиланган шартларда вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини олиши мумкин. 2026 йил 1 июлдан юзага келган суғурта ҳодисаларига янги тартиб татбиқ этилади.
Бу ҳолатда нафақа боланинг ўзига эмас, касал болага қарагани учун вақтинча ишлай олмаган суғурталанган катта ёшли шахсга тайинланади. Варақа ота ёки онага, уларнинг ўрнини босувчи шахсга, васий ёки ҳомийга расмийлаштирилиши мумкин. Асосий шартлардан бири — камида олти ой суғурта стажи бўлиши. Тиббиёт муассасаси парвариш зарур бўлган даврни варақада белгилайди; фақат боланинг касал бўлгани ҳақида оғзаки хабар бериш нафақа тайинлаш учун етарли эмас.
Одатда вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси бир календарь йилда 182 календарь кундан ошмаган давр учун тўланади. Лекин варақа касал болани парваришлаш учун очилган бўлса, ушбу тўланадиган давр 14 ёшгача бола учун қўшимча 20 календарь кунга, 16 ёшгача ногиронлиги бўлган бола учун қўшимча 40 календарь кунга узайтирилади. Бу рақамлар ҳар бир касаллик учун алоҳида қўшиладиган тайёр пул суммаси эмас, йиллик тўланадиган даврга оид қоидадир.
Ким тўлайди? Вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик даврининг биринчи беш кунигача бўлган қисмини иш берувчи, олтинчи кундан бошлаб Жамғарма тўлайди. Ўриндошлик асосида ишлаётган шахсга иш берувчи тўлайдиган қисм ўриндошлик жойида ҳам тўланади. Нафақа миқдори ўртача даромад, стаж ва тўланадиган кунларга боғлиқ; якшанба ва ишланмайдиган байрам кунлари Жамғарма тўловини ҳисоблашда инобатга олинмайди.
Амалда нима қилиш керак? Болани кўрган тиббиёт муассасасида парваришлаш учун варақа айнан кимга ва қайси даврга расмийлаштирилганини текширинг. Кейин СМС ёки ЯИДХП шахсий кабинетидаги тайинлаш маълумотини кўринг. Рад жавоби келса, суғурта стажи, варақа санаси ва бола ёшига оид маълумотлар тўғрилигини солиштиринг.
Ҳуқуқий асос: Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 17 декабрдаги 796-сон қарори, 11, 20–22-бандлар.