Жамоатчилик назорати аҳоли учун муҳим муаммолар қандай ҳал этилаётганини кузатиш, масъул ташкилотларга савол юбориш ва кўрилган чораларни муҳокама қилиш имконини беради. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари бундай назоратни қонунда белгиланган шаклларда амалга оширади. Мақсад муаммони қайд этиш билан чекланмай, уни ҳал қилиш жараёнини кузатиб боришдир.
Қонун маҳаллага ўз ҳудудида қонунчилик қандай ижро этилаётганини ўрганиш, чора кўриш учун давлат органларига мурожаат қилиш ва ижтимоий аҳамиятга эга масалалар бўйича сўров юбориш имконини беради. Масалан, аҳоли ичимлик суви таъминоти, кўча ёритилиши ёки давлат хизматидаги муаммони кўтарса, фуқаролар йиғини масъул идорага масалани аниқ кўрсатган ҳолда мурожаат қилиши мумкин.
Аҳоли нимадан бошлаши мумкин? Биринчидан, муаммонинг жойи ва моҳиятини аниқлаш керак: манзил, давомийлик, кимларга таъсир қилаётгани. Иккинчидан, мавжуд маълумотларни маҳалла раисига ёки йиғин кенгашига етказиш мумкин. Учинчидан, масала масъул ташкилотга юборилган бўлса, унинг жавоби ва амалда қандай чора кўрилганини кейинги муҳокамада сўраб билиш мумкин. Масалан, таъмирлаш режалаштирилгани ҳақидаги жавоб билан иш бажарилгани бир хил натижа эмас.
Жамоатчилик назорати доирасида «маҳалла еттилиги» аъзоларининг фаолияти ҳам аҳоли олдида муҳокама қилинади. Амалдаги тартибга кўра, улар маҳалла фуқаролар йиғинига ўз ишлари бўйича ҳисобот беради; йиғин ҳисоботларни эшитиб, қарор қабул қилади. Аҳоли бу жараёнда ҳудуддаги ҳал этилмаган масалаларни кўтариши мумкин. Бунда фуқароларнинг шахсий ва оилавий сирлари, шунингдек қонун билан қўриқланадиган бошқа маълумотлар сақланиши шарт.
Жамоатчилик назорати суд, инспекция ёки давлат идорасининг ваколатини ўз зиммасига олишни англатмайди. Маҳалла муаммони ўрганади, тегишли идорага етказади ва жавобнинг натижасини муҳокама қилади. Аниқ мурожаат, расмий жавоб ва кейинги ижрони бир жойда қайд этиб бориш назоратни самарали қилади.
Ҳуқуқий асослар: