Дарслик болага фанни ўргатиш билан бирга, турли касблар ва жамиятдаги ўрин ҳақида ҳам тасаввур беради. Шу сабабли ўқув материали қизлар ва ўғил болаларнинг қобилиятини жинсига қараб чеклайдиган қарашларни шакллантирмаслиги муҳим.
Қонун ва стратегияда нима белгиланган?
«Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида»ги Қонун жинслардан бирининг устунлиги ҳақидаги нотўғри тасаввурлардан холи ўқув адабиётларини тайёрлашни, ўқув дастурлари ва дарсликларни камситишга йўл қўймаслик принципи бўйича мунтазам мониторинг қилишни назарда тутади.
2030 йилга қадар гендер тенгликка эришиш стратегиясида эса мавжуд ва янги дарсликлар, ўқув-услубий материаллар ҳамда бошқа нашрларни гендер экспертизасидан ўтказиш амалиётини йўлга қўйиш вазифаси белгиланган.
Ота-она нимага эътибор бериши мумкин?
Алоҳида қаҳрамоннинг касби ёки машғулоти эмас, материалда қайта-қайта учрайдиган умумий қоида аҳамиятли. Масалан, «бу касб фақат ўғил болаларга мос» ёки «қизлар бундай фанни ўрганолмайди» деган мазмундаги фикр боланинг имкониятини жинсига қараб чеклайди.
Шундай ҳолатга дуч келсангиз, дарслик номи, синфи, саҳифаси ва аниқ жумлани қайд қилинг. Масалани мактаб маъмурияти ёки таълим соҳасидаги ваколатли органга ёзма мурожаатда баён этишингиз мумкин. Аниқ парча кўрсатилса, уни кўриб чиқиш осонроқ бўлади.
Муҳим: дарсликда аёл ёки эркакнинг муайян касбда тасвирланиши ўз-ўзидан камситиш ҳисобланмайди. Масала ўқув материали бир жинснинг имкониятини чекланган ёки иккинчисидан паст қилиб кўрсатишида.
Ҳуқуқий асослар: Гендер тенгликка эришиш стратегияси, 4-боб, 3-параграф; «Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида»ги Қонун, 26-модда.