Darslik bolaga fanni o‘rgatish bilan birga, turli kasblar va jamiyatdagi o‘rin haqida ham tasavvur beradi. Shu sababli o‘quv materiali qizlar va o‘g‘il bolalarning qobiliyatini jinsiga qarab cheklaydigan qarashlarni shakllantirmasligi muhim.
Qonun va strategiyada nima belgilangan?
«Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonun jinslardan birining ustunligi haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlardan xoli o‘quv adabiyotlarini tayyorlashni, o‘quv dasturlari va darsliklarni kamsitishga yo‘l qo‘ymaslik printsipi bo‘yicha muntazam monitoring qilishni nazarda tutadi.
2030-yilga qadar gender tenglikka erishish strategiyasida esa mavjud va yangi darsliklar, o‘quv-uslubiy materiallar hamda boshqa nashrlarni gender ekspertizasidan o‘tkazish amaliyotini yo‘lga qo‘yish vazifasi belgilangan.
Ota-ona nimaga e’tibor berishi mumkin?
Alohida qahramonning kasbi yoki mashg‘uloti emas, materialda qayta-qayta uchraydigan umumiy qoida ahamiyatli. Masalan, «bu kasb faqat o‘g‘il bolalarga mos» yoki «qizlar bunday fanni o‘rganolmaydi» degan mazmundagi fikr bolaning imkoniyatini jinsiga qarab cheklaydi.
Shunday holatga duch kelsangiz, darslik nomi, sinfi, sahifasi va aniq jumlani qayd qiling. Masalani maktab ma’muriyati yoki ta’lim sohasidagi vakolatli organga yozma murojaatda bayon etishingiz mumkin. Aniq parcha ko‘rsatilsa, uni ko‘rib chiqish osonroq bo‘ladi.
Muhim: darslikda ayol yoki erkakning muayyan kasbda tasvirlanishi o‘z-o‘zidan kamsitish hisoblanmaydi. Masala o‘quv materiali bir jinsning imkoniyatini cheklangan yoki ikkinchisidan past qilib ko‘rsatishida.
Huquqiy asoslar: Gender tenglikka erishish strategiyasi, 4-bob, 3-paragraf; «Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonun, 26-modda.