Дастлабки синов кимга белгиланиши мумкин, унинг муддати қанча ва синов даврида ходим қандай ҳуқуқларга эга?
Дастлабки синов ишга қабул қилинаётган ходимнинг топширилаётган ишга мувофиқлигини текширишга хизмат қилади. Шу билан бирга, ходим ҳам иш шароитини амалда кўриб, ушбу ишни давом эттириш ҳақида қарор қабул қилиши мумкин. Синов фақат ишга қабул қилиш пайтида ва меҳнат шартномасида аниқ шарт сифатида кўрсатилган бўлса амал қилади. Шартномада бу ҳақда ёзилмаган бўлса, ходим синовсиз ишга қабул қилинган ҳисобланади.
Синов муддати одатда уч ойдан ошмайди. Ташкилот раҳбари, унинг ўринбосарлари, бош бухгалтер ва алоҳида бўлинма раҳбари учун энг кўп муддат олти ой. Ходим касаллик ёки бошқа сабаб билан ҳақиқатда ишда бўлмаган вақт синов муддатига қўшилмайди. Ишлаб бўлинган давр эса меҳнат стажига, жумладан ҳар йилги меҳнат таътили ҳуқуқини берадиган стажга киради.
Ҳомиладор аёлга, уч ёшга тўлмаган боласи бор аёлга, шунингдек уч ёшга тўлмаган болани ёлғиз тарбиялаётган отага ёки васийга синов белгиланмайди. Қонун синов қўлланмайдиган бошқа ҳолатларни ҳам назарда тутади: 18 ёшга тўлмаганлар, олти ойгача муддатга ишга олинаётганлар, айрим битирувчилар, захираланган иш ўринларига юборилган ижтимоий эҳтиёжманд шахслар ва Кодексда кўрсатилган бошқа ходимлар шулар жумласидан.
Синовни ходим бошқа лавозимга ўтказилганда кейиндан қўшиб қўйиш мумкин эмас. Синов даврида ходимнинг иш ҳақи, хавфсиз меҳнат шароити, дам олиш ва бошқа меҳнат ҳуқуқлари умумий тартибда амал қилади. «Синовдасиз» деган важ билан меҳнат қонунчилиги кафолатларини бекор қилишга йўл қўйилмайди.
Синов тугамасидан ходим ёки иш берувчи иккинчи тарафни камида уч кун олдин ёзма огоҳлантириб, шартномани бекор қилиши мумкин. Иш берувчи синов натижасини қониқарсиз деб ҳисобласа, ходим нима сабабдан синовдан ўтмаганини кўрсатиши керак. Ходим ўз ташаббуси билан кетса, аризасида бундай қарорнинг сабабини асослаши талаб этилмайди. Огоҳлантириш муддатини қисқартириш тарафларнинг келишуви билан мумкин.
Ҳуқуқий асос (ўзбекча): Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодекси, 129–132-моддалар.