Dastlabki sinov kimga belgilanishi mumkin, uning muddati qancha va sinov davrida xodim qanday huquqlarga ega?
Dastlabki sinov ishga qabul qilinayotgan xodimning topshirilayotgan ishga muvofiqligini tekshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, xodim ham ish sharoitini amalda ko‘rib, ushbu ishni davom ettirish haqida qaror qabul qilishi mumkin. Sinov faqat ishga qabul qilish paytida va mehnat shartnomasida aniq shart sifatida ko‘rsatilgan bo‘lsa amal qiladi. Shartnomada bu haqda yozilmagan bo‘lsa, xodim sinovsiz ishga qabul qilingan hisoblanadi.
Sinov muddati odatda uch oydan oshmaydi. Tashkilot rahbari, uning o‘rinbosarlari, bosh buxgalter va alohida bo‘linma rahbari uchun eng ko‘p muddat olti oy. Xodim kasallik yoki boshqa sabab bilan haqiqatda ishda bo‘lmagan vaqt sinov muddatiga qo‘shilmaydi. Ishlab bo‘lingan davr esa mehnat stajiga, jumladan har yilgi mehnat ta’tili huquqini beradigan stajga kiradi.
Homilador ayolga, uch yoshga to‘lmagan bolasi bor ayolga, shuningdek uch yoshga to‘lmagan bolani yolg‘iz tarbiyalayotgan otaga yoki vasiyga sinov belgilanmaydi. Qonun sinov qo‘llanmaydigan boshqa holatlarni ham nazarda tutadi: 18 yoshga to‘lmaganlar, olti oygacha muddatga ishga olinayotganlar, ayrim bitiruvchilar, zaxiralangan ish o‘rinlariga yuborilgan ijtimoiy ehtiyojmand shaxslar va Kodeksda ko‘rsatilgan boshqa xodimlar shular jumlasidan.
Sinovni xodim boshqa lavozimga o‘tkazilganda keyindan qo‘shib qo‘yish mumkin emas. Sinov davrida xodimning ish haqi, xavfsiz mehnat sharoiti, dam olish va boshqa mehnat huquqlari umumiy tartibda amal qiladi. «Sinovdasiz» degan vaj bilan mehnat qonunchiligi kafolatlarini bekor qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Sinov tugamasidan xodim yoki ish beruvchi ikkinchi tarafni kamida uch kun oldin yozma ogohlantirib, shartnomani bekor qilishi mumkin. Ish beruvchi sinov natijasini qoniqarsiz deb hisoblasa, xodim nima sababdan sinovdan o‘tmaganini ko‘rsatishi kerak. Xodim o‘z tashabbusi bilan ketsa, arizasida bunday qarorning sababini asoslashi talab etilmaydi. Ogohlantirish muddatini qisqartirish taraflarning kelishuvi bilan mumkin.
Huquqiy asos (o‘zbekcha): O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi, 129–132-moddalar.