Иш вақти одатдагидан кам бўлиши ҳар доим ҳам иш ҳақи камаяди дегани эмас. Тўлов тартиби ходимга қисқартирилган иш вақти белгиланганми ёки у тўлиқсиз иш вақтида ишлаяптими — шунга боғлиқ.
Қисқартирилган иш вақти қонун муайян тоифадаги ходимлар учун белгилаган қисқароқ иш вақти меъёридир. Ушбу меъёрда ишлаётган ходимнинг иш ҳақи, умумий қоидага кўра, тегишли иш учун нормал иш вақтида белгиланган тўлиқ миқдорда тўланади. Масалан, бюджетдан молиялаштириладиган ташкилотда ишлайдиган уч ёшга тўлмаган боланинг ота-онасидан бирига ёки васийсига ҳафтасига 35 соатдан ошмайдиган иш вақти белгиланади. Бунда тўлов тартибини «кам соат ишлади» деган сабаб билан тўлиқсиз иш вақти қоидасига алмаштириш мумкин эмас.
Тўлиқсиз иш вақти эса тўлиқсиз иш куни, тўлиқсиз иш ҳафтаси ёки иккаласининг биргаликда қўлланилиши бўлиши мумкин. Бундай режимда иш ҳақи ишланган вақтга мутаносиб ёки ҳақиқатда тайёрланган маҳсулотга қараб ҳисобланади. Масалан, ходим тўлиқ ставканинг ярмига тенг вақт ишласа, вақтбай тўлов ҳам одатда шу ишланган вақтга мутаносиб ҳисобланади. Аниқ сумма шартнома ва иш ҳақи тизимига қараб белгиланади.
Ҳомиладор аёлнинг, 14 ёшга тўлмаган боланинг ёки 16 ёшга тўлмаган ногиронлиги бўлган боланинг ота-онасидан бирининг, шунингдек тиббий хулосага мувофиқ оиланинг бетоб аъзосини парваришлаётган шахснинг илтимосига кўра иш берувчи тўлиқсиз иш вақти белгилаши шарт. Бу ҳолатни бюджет ташкилотида уч ёшгача боланинг ота-онасидан бири учун назарда тутилган қисқартирилган ҳафталик меъёр билан адаштирмаслик керак: икки ҳолатнинг иш ҳақига таъсири турлича.
Қисқартирилган вақтда тўлиқ ҳақ тўлаш қоидасида ҳам қонуннинг аниқ истисноси бор: ўқув йили давомида ўқишдан бўш вақтда ишлайдиган 18 ёшга тўлмаган шахсларга ҳақ ишланган вақтга мутаносиб ёки ишлаб чиқарган маҳсулотига қараб тўланади. Иш жадвалини ўзгартириш ҳақида келишаётганда шартномада режим тури, кунлик ёки ҳафталик соатлар ва ҳақ тўлаш усули тўғри ёзилганини текшириш фойдали.
Ҳуқуқий асос (ўзбекча): Меҳнат кодекси, 258, 397, 398 ва 415-моддалар.