Ish vaqti odatdagidan kam bo‘lishi har doim ham ish haqi kamayadi degani emas. To‘lov tartibi xodimga qisqartirilgan ish vaqti belgilanganmi yoki u to‘liqsiz ish vaqtida ishlayaptimi — shunga bog‘liq.
Qisqartirilgan ish vaqti qonun muayyan toifadagi xodimlar uchun belgilagan qisqaroq ish vaqti me’yoridir. Ushbu me’yorda ishlayotgan xodimning ish haqi, umumiy qoidaga ko‘ra, tegishli ish uchun normal ish vaqtida belgilangan to‘liq miqdorda to‘lanadi. Masalan, byudjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotda ishlaydigan uch yoshga to‘lmagan bolaning ota-onasidan biriga yoki vasiysiga haftasiga 35 soatdan oshmaydigan ish vaqti belgilanadi. Bunda to‘lov tartibini «kam soat ishladi» degan sabab bilan to‘liqsiz ish vaqti qoidasiga almashtirish mumkin emas.
To‘liqsiz ish vaqti esa to‘liqsiz ish kuni, to‘liqsiz ish haftasi yoki ikkalasining birgalikda qo‘llanilishi bo‘lishi mumkin. Bunday rejimda ish haqi ishlangan vaqtga mutanosib yoki haqiqatda tayyorlangan mahsulotga qarab hisoblanadi. Masalan, xodim to‘liq stavkaning yarmiga teng vaqt ishlasa, vaqtbay to‘lov ham odatda shu ishlangan vaqtga mutanosib hisoblanadi. Aniq summa shartnoma va ish haqi tizimiga qarab belgilanadi.
Homilador ayolning, 14 yoshga to‘lmagan bolaning yoki 16 yoshga to‘lmagan nogironligi bo‘lgan bolaning ota-onasidan birining, shuningdek tibbiy xulosaga muvofiq oilaning betob a’zosini parvarishlayotgan shaxsning iltimosiga ko‘ra ish beruvchi to‘liqsiz ish vaqti belgilashi shart. Bu holatni byudjet tashkilotida uch yoshgacha bolaning ota-onasidan biri uchun nazarda tutilgan qisqartirilgan haftalik me’yor bilan adashtirmaslik kerak: ikki holatning ish haqiga ta’siri turlicha.
Qisqartirilgan vaqtda to‘liq haq to‘lash qoidasida ham qonunning aniq istisnosi bor: o‘quv yili davomida o‘qishdan bo‘sh vaqtda ishlaydigan 18 yoshga to‘lmagan shaxslarga haq ishlangan vaqtga mutanosib yoki ishlab chiqargan mahsulotiga qarab to‘lanadi. Ish jadvalini o‘zgartirish haqida kelishayotganda shartnomada rejim turi, kunlik yoki haftalik soatlar va haq to‘lash usuli to‘g‘ri yozilganini tekshirish foydali.
Huquqiy asos (o‘zbekcha): Mehnat kodeksi, 258, 397, 398 va 415-moddalar.