Жинс бўйича камситиш очиқ тақиқ шаклида ҳам, бир қарашда барчага бир хил қўлланадиган, аммо муайян жинс вакилларини ноқулай аҳволга туширадиган талаб шаклида ҳам намоён бўлиши мумкин. Қонун бевосита ва билвосита камситишни фарқлайди ва ҳар иккаласига қарши ҳуқуқий ҳимояни назарда тутади.
Бевосита камситиш — хотин-қизлар ёки эркакларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини жинси туфайли тан олмасликка қаратилган фарқлаш, истисно қилиш ёки чеклашдир. Қонунда оилавий ҳолат, ҳомиладорлик ёки оилавий мажбуриятлар туфайли камситиш, шаҳвоний шилқимлик қилиш, тенг меҳнат ва малака учун турлича ҳақ тўлаш ҳам шу тушунча доирасида тилга олинган.
Билвосита камситиш — бир жинс вакилларини бошқасига нисбатан ноқулайроқ ҳолатга соладиган шароит ёки мезонларни жорий этишдир. Бунда талаб матнида «фақат аёллар» ёки «фақат эркаклар» деб ёзилмаган бўлиши мумкин; унинг амалда кимларга қандай таъсир кўрсатиши ҳам аҳамиятли.
Ҳар қандай фарқ камситишми? Йўқ. Қонун бола туғиш ва она сути билан озиқлантириш билан боғлиқ тартибга солиш, қонундаги муддатли ҳарбий хизматга чақириш, репродуктив саломатликни муҳофаза қилиш хусусиятлари ва ҳақиқий тенгликка эришишга қаратилган вақтинчалик махсус чораларни камситиш ҳисобланмайдиган ҳолатлар қаторига киритган.
Камситишга дуч келган шахс ҳолатни тасдиқловчи ҳужжат ва маълумотларни сақлаб, ваколатли органга ёки судга мурожаат қилиши мумкин. Қонунга кўра, бевосита ёки билвосита камситишдан жабрланган шахсдан бундай мурожаат учун давлат божи ундирилмайди. lex.uz
Ҳуқуқий асос (ўзбекча): Тенг ҳуқуқ ва имкониятлар кафолатлари тўғрисидаги Қонун, 3, 5 ва 28-моддалар.