Оилавий зўравонликдан жабрланган шахс ажрашганда ярашиш учун муҳлат бериладими?
Агар эр ёки хотин оилавий зўравонликдан жабрланган бўлса, унинг талабига кўра суд никоҳдан ажратиш ишида ярашиш учун муҳлат тайинламайди. Бу талаб даъво аризасида ёки суд муҳокамаси давомида берилган ёзма аризада кўрсатилиши мумкин.
Одатда суд қандай қарор қабул қилиши мумкин?
Никоҳдан ажратиш ишларида суд эр-хотинга ярашиш учун олти ойгача муҳлат тайинлашга ҳақли. Бироқ Оила кодексининг 40-моддасига кўра, оилавий (маиший) зўравонликдан жабрланган шахс шундай талаб қўйса, суд ярашиш учун муҳлат тайинламайди. Шунинг учун зўравонлик ҳақида судга маълум қилиш билан бирга, айнан муҳлат бермаслик ҳақидаги талабни ҳам ёзма равишда билдириш муҳим.
Қайси ҳолатлар ҳисобга олинади?
Олий суд Пленуми тушунтиришига кўра, ушбу қоида қўлланиши учун зўравонлик эр ёки хотин томонидан содир этилган бўлиши лозим. Оиланинг бошқа аъзоси томонидан зўравонлик содир этилганининг ўзи мазкур асос бўйича ярашиш муҳлатини тайинламасликка етарли эмас.
Суд зўравонлик ҳолатини баҳолашда маъмурий ҳуқуқбузарлик ёки жиноят иши бўйича қонуний кучга кирган суд ҳужжати бор-йўқлигини аниқлайди ва уни талаб қилиб олади. Ҳимоя ордери берилганининг ўзи ярашиш учун муҳлат тайинламасликка автоматик асос бўлмайди. Шунингдек, аввал зўравонлик содир этилганидан кейин эр-хотин бирга яшашда давом этган бўлса, суд кейинги ҳолатларни бошқа далиллар билан бирга баҳолайди.
Ярашиш муҳлати аллақачон берилган бўлса-чи?
Бундай ҳолатда жабрланган шахс муҳлатни қисқартириш ва ишни унинг тугашини кутмасдан кўриш ҳақида ариза бериши мумкин. Олий суд Пленумига кўра, аризада зўравонлик асос сифатида кўрсатилиб, бу ҳақдаги суд ҳужжати тақдим этилса, суд берилган муҳлатни қисқартиради ва ишни кўришга тайинлайди.
Ярашиш муҳлати берилмаслиги никоҳ автоматик тарзда бекор қилинади дегани эмас: никоҳдан ажратиш талаби суд томонидан иш ҳолатларига кўра ҳал қилинади.
Ҳуқуқий асос (ўзбекча): Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 40–41-моддалари; Олий суд Пленумининг 2011 йил 20 июлдаги 6-сон қарори, 15 ва 15¹-бандлари.