Oilaviy zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxs ajrashganda yarashish uchun muhlat beriladimi?
Agar er yoki xotin oilaviy zo‘ravonlikdan jabrlangan bo‘lsa, uning talabiga ko‘ra sud nikohdan ajratish ishida yarashish uchun muhlat tayinlamaydi. Bu talab da’vo arizasida yoki sud muhokamasi davomida berilgan yozma arizada ko‘rsatilishi mumkin.
Odatda sud qanday qaror qabul qilishi mumkin?
Nikohdan ajratish ishlarida sud er-xotinga yarashish uchun olti oygacha muhlat tayinlashga haqli. Biroq Oila kodeksining 40-moddasiga ko‘ra, oilaviy (maishiy) zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxs shunday talab qo‘ysa, sud yarashish uchun muhlat tayinlamaydi. Shuning uchun zo‘ravonlik haqida sudga ma’lum qilish bilan birga, aynan muhlat bermaslik haqidagi talabni ham yozma ravishda bildirish muhim.
Qaysi holatlar hisobga olinadi?
Oliy sud Plenumi tushuntirishiga ko‘ra, ushbu qoida qo‘llanishi uchun zo‘ravonlik er yoki xotin tomonidan sodir etilgan bo‘lishi lozim. Oilaning boshqa a’zosi tomonidan zo‘ravonlik sodir etilganining o‘zi mazkur asos bo‘yicha yarashish muhlatini tayinlamaslikka etarli emas.
Sud zo‘ravonlik holatini baholashda ma’muriy huquqbuzarlik yoki jinoyat ishi bo‘yicha qonuniy kuchga kirgan sud hujjati bor-yo‘qligini aniqlaydi va uni talab qilib oladi. Himoya orderi berilganining o‘zi yarashish uchun muhlat tayinlamaslikka avtomatik asos bo‘lmaydi. Shuningdek, avval zo‘ravonlik sodir etilganidan keyin er-xotin birga yashashda davom etgan bo‘lsa, sud keyingi holatlarni boshqa dalillar bilan birga baholaydi.
Yarashish muhlati allaqachon berilgan bo‘lsa-chi?
Bunday holatda jabrlangan shaxs muhlatni qisqartirish va ishni uning tugashini kutmasdan ko‘rish haqida ariza berishi mumkin. Oliy sud Plenumiga ko‘ra, arizada zo‘ravonlik asos sifatida ko‘rsatilib, bu haqdagi sud hujjati taqdim etilsa, sud berilgan muhlatni qisqartiradi va ishni ko‘rishga tayinlaydi.
Yarashish muhlati berilmasligi nikoh avtomatik tarzda bekor qilinadi degani emas: nikohdan ajratish talabi sud tomonidan ish holatlariga ko‘ra hal qilinadi.
Huquqiy asos (o‘zbekcha): O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksining 40–41-moddalari; Oliy sud Plenumining 2011-yil 20 iyuldagi 6-son qarori, 15 va 15¹-bandlari.