Фуқаролар йиғини маҳаллага оид масалаларни аҳоли иштирокида муҳокама қилиш ва қарор қабул қилиш шаклидир. Унда фақат тайёр қарорларни эшитиш эмас, ҳудуддаги муаммоларни кўтариш, таклиф билдириш ва масъулларнинг ҳисоботини муҳокама қилиш ҳам мумкин. Йиғиннинг ишлаш тартиби қонун ҳамда тегишли фуқаролар йиғини низоми билан белгиланади.
Қонунга кўра, йиғин раис ёки кенгаш томонидан заруратга қараб, ҳар чоракда камида бир марта чақирилади. У халқ депутатлари туман ёки шаҳар Кенгаши, қонунда кўрсатилган ҳудудий кенгаш ёхуд маҳаллада доимий яшовчи, 18 ёшга тўлган фуқароларнинг камида учдан бир қисми ташаббуси билан ҳам чақирилиши мумкин. Бу қоида аҳоли учун йиғин ташаббусини илгари суриш имконини беради.
Йиғинда муҳокама қилиш учун муаммони аниқ баён этиш фойдали. Масалан, «кўчада ёритиш йўқ» деган умумий фикр билан бирга, қайси кўча, қайси қисми, муаммо қачондан бери давом этаётгани ва аҳоли қандай ечим таклиф қилаётганини кўрсатиш мумкин. Таклиф маҳалла ваколатига кирмаса ҳам, йиғин уни тегишли ташкилотга етказиш масаласини кўриши мумкин.
Фуқаролар йиғини унда қатнашиш ҳуқуқига эга аҳолининг ярмидан кўпроғи ҳозир бўлганда ваколатли ҳисобланади. Масалалар бўйича қарорлар очиқ ёки яширин овоз бериш орқали оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади. Йиғин санаси, иштирокчилар сони, кун тартиби ва қабул қилинган қарорлар баённомада қайд этилади. Бу ёзув кейинчалик қайси масала кўрилгани ва қандай қарор қабул қилинганини аниқлаш учун муҳим.
Йиғинни чақириш имкони бўлмаган ҳолда фуқаролар вакилларининг йиғилиши ўтказилиши мумкин. Унга ҳовлилар, уйлар ва кўчалардан вакиллар юборилади. Агар фуқаро ўз ҳудудига оид масала муҳокама қилинишини истаса, раис ёки кенгашга таклифини олдиндан билдириши, йиғиннинг вақти ва кун тартибини аниқлаштириши мақсадга мувофиқ. Йиғин ўтгач, қабул қилинган қарор ва унинг ижроси бўйича масъулларни сўраб билиш ҳам мумкин.
Ҳуқуқий асослар: