Ногиронлиги бўлган шахс ўзига мос касб ва иш жойини танлаш ҳуқуқига эга. Давлат бу ҳуқуқни амалга ошириш учун бепул бандлик хизматлари, касбга ўқитиш ва қўшимча иш ўринлари орқали кўмаклашади.
Иш қидиришдаги асосий ҳуқуқлар
Ногиронлиги бўлган шахс одатдаги меҳнат шароитларига эга ташкилотда, мослаштирилган иш жойида ёки ихтисослаштирилган корхонада ишлаши мумкин. У қонунчиликда тақиқланмаган мустақил меҳнат фаолияти билан ҳам шуғулланиш ҳуқуқига эга.
Иш жойини танлашда шахснинг касби, билими, тажрибаси, соғлиғи ва меҳнат шароитига оид тиббий тавсиялар инобатга олинади. Ногиронлик мавжудлиги инсонни фақат муайян турдаги корхонада ишлашга мажбур қилмайди.
Маҳаллий меҳнат органи қандай кўмаклашади?
Иш қидираётган шахс маҳаллий меҳнат органига мурожаат қилиб, бўш иш ўринлари, ўзига мақбул иш ва касбий имкониятлар ҳақида маълумот олиши мумкин. Меҳнат органлари кўрсатадиган бандлик хизматлари бепул. Зарур ҳолларда касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака ошириш имкониятлари ҳам кўриб чиқилади.
Иш таклиф этилаётганда фақат бўш лавозимнинг мавжудлиги эмас, унинг шахс учун мақбуллиги ҳам баҳоланади. Қонунда иш қидираётган шахснинг соғлиғи, касбий тайёргарлиги ва аввалги иш тажрибасини ҳисобга олиш назарда тутилган.
Қўшимча давлат кафолати нимадан иборат?
Ногиронлиги бўлган шахслар аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифасига киради. Шу сабабли уларнинг ишга жойлашиши учун қўшимча чоралар, жумладан захира иш ўринлари ва махсус ўқитиш дастурлари қўлланилади. Давлат ташкилотларда мос иш ўринлари яратилишини ва ногиронлиги бўлган шахсларнинг касбий имкониятлари кенгайишини рағбатлантиради.
Иш қидираётган фуқаро мурожаат қилганда ўз касби ва қандай иш шароитида ишлай олишини аниқ айтиши фойдали. Агар иш жойини мослаштириш зарур бўлса, тиббий-ижтимоий эксперт комиссиясининг тегишли тавсиясини тақдим этиш мумкин.
Ҳуқуқий асос: «Ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари тўғрисида»ги Қонуннинг 42–43-моддалари; «Аҳоли бандлиги тўғрисида»ги Қонуннинг 25, 33 ва 38-моддалари.