Nogironligi bo‘lgan shaxs o‘ziga mos kasb va ish joyini tanlash huquqiga ega. Davlat bu huquqni amalga oshirish uchun bepul bandlik xizmatlari, kasbga o‘qitish va qo‘shimcha ish o‘rinlari orqali ko‘maklashadi.
Ish qidirishdagi asosiy huquqlar
Nogironligi bo‘lgan shaxs odatdagi mehnat sharoitlariga ega tashkilotda, moslashtirilgan ish joyida yoki ixtisoslashtirilgan korxonada ishlashi mumkin. U qonunchilikda taqiqlanmagan mustaqil mehnat faoliyati bilan ham shug‘ullanish huquqiga ega.
Ish joyini tanlashda shaxsning kasbi, bilimi, tajribasi, sog‘lig‘i va mehnat sharoitiga oid tibbiy tavsiyalar inobatga olinadi. Nogironlik mavjudligi insonni faqat muayyan turdagi korxonada ishlashga majbur qilmaydi.
Mahalliy mehnat organi qanday ko‘maklashadi?
Ish qidirayotgan shaxs mahalliy mehnat organiga murojaat qilib, bo‘sh ish o‘rinlari, o‘ziga maqbul ish va kasbiy imkoniyatlar haqida ma’lumot olishi mumkin. Mehnat organlari ko‘rsatadigan bandlik xizmatlari bepul. Zarur hollarda kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqiladi.
Ish taklif etilayotganda faqat bo‘sh lavozimning mavjudligi emas, uning shaxs uchun maqbulligi ham baholanadi. Qonunda ish qidirayotgan shaxsning sog‘lig‘i, kasbiy tayyorgarligi va avvalgi ish tajribasini hisobga olish nazarda tutilgan.
Qo‘shimcha davlat kafolati nimadan iborat?
Nogironligi bo‘lgan shaxslar aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifasiga kiradi. Shu sababli ularning ishga joylashishi uchun qo‘shimcha choralar, jumladan zaxira ish o‘rinlari va maxsus o‘qitish dasturlari qo‘llaniladi. Davlat tashkilotlarda mos ish o‘rinlari yaratilishini va nogironligi bo‘lgan shaxslarning kasbiy imkoniyatlari kengayishini rag‘batlantiradi.
Ish qidirayotgan fuqaro murojaat qilganda o‘z kasbi va qanday ish sharoitida ishlay olishini aniq aytishi foydali. Agar ish joyini moslashtirish zarur bo‘lsa, tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining tegishli tavsiyasini taqdim etish mumkin.
Huquqiy asos: «Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida»gi Qonunning 42–43-moddalari; «Aholi bandligi to‘g‘risida»gi Qonunning 25, 33 va 38-moddalari.