Касаначилик инсонга уй шароитида иш бажариш ёки маҳсулот тайёрлаш орқали даромад топиш имконини беради. Бу усул, жумладан, оилавий шароити ёки саломатлиги сабаб иш жойига қатнаб ишлаш қийин бўлган шахслар учун аҳамиятли. Касаначиликда иш берувчи ёки буюртмачи билан муносабатларни расмийлаштириш иш ҳажми, ҳақ тўлаш ва томонларнинг мажбуриятларини аниқ белгилашга ёрдам беради.
Касаначилик меҳнат шартномаси ёки фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома асосида ташкил этилиши мумкин. Шартноманинг тури муҳим: меҳнат муносабатига оид ҳуқуқ ва кафолатларни фуқаролик-ҳуқуқий шартнома билан автоматик равишда бир хил деб ҳисоблаб бўлмайди. Шунинг учун имзолашдан олдин бажариладиган иш, иш ҳақи ёки буюртма қиймати, материаллар билан таъминлаш, тайёр маҳсулотни қабул қилиш ва тўлов муддатлари тушунарли ёзилганини текшириш керак.
Ишни ташкил этган тадбиркор учун субсидия. Маҳаллада касаначиликни ташкил этган тадбиркорлик субъектига ҳар бир касаначининг дастлабки уч ойлик фаолияти бўйича бир ойлик ўртача даромади миқдорида бир марталик субсидия ажратиш назарда тутилган. Бу маблағ касаначининг ўзига тўланадиган алоҳида нафақа эмас: аризани касаначиликни ташкил этган тадбиркор беради.
Амалдаги тартибга кўра, тадбиркор яшаш манзилидаги ҳоким ёрдамчисига, Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Онлайн маҳалла» платформаси орқали мурожаат қилиши мумкин. Аризага касаначи билан тузилган шартнома ва унинг дастлабки уч ойдаги даромадини ёки банк орқали тўланган ҳақни тасдиқловчи маълумотлар илова қилинади. Субсидия масаласи кўрилиши учун шартнома тегишли ягона электрон шартномалар порталида рўйхатдан ўтган ва расмийлаштирилганига камида уч ой бўлган бўлиши керак.
Мурожаат бўйича маълумотлар текширилади; ижобий натижадан сўнг «маҳалла еттилиги» ҳужжатларни ўрганиб, субсидия ажратиш ёки рад этиш ҳақида коллегиал қарор қабул қилади. Ҳужжатлар тўлиқ бўлмаса, шартнома рўйхатдан ўтмаган бўлса ёки даромад тўғрисидаги маълумот тасдиқланмаса, рад этиш мумкин. Рад жавобида сабаб кўрсатилиши керак.
Муддати тугаган имтиёзларга эътибор. Илгари касаначиликка оид айрим солиқ енгилликлари 2025 йил 1 январгача белгиланган эди. Уларни ҳозир ҳам амал қилаётган имтиёз сифатида кўрсатиш тўғри бўлмайди. Янги иш бошлашда тадбиркор ва касаначи ўз шартномасига татбиқ этиладиган амалдаги солиқ ва ижтимоий тўлов қоидаларини алоҳида текшириши лозим.
Ҳуқуқий асослар: