Kasanachilik insonga uy sharoitida ish bajarish yoki mahsulot tayyorlash orqali daromad topish imkonini beradi. Bu usul, jumladan, oilaviy sharoiti yoki salomatligi sabab ish joyiga qatnab ishlash qiyin bo‘lgan shaxslar uchun ahamiyatli. Kasanachilikda ish beruvchi yoki buyurtmachi bilan munosabatlarni rasmiylashtirish ish hajmi, haq to‘lash va tomonlarning majburiyatlarini aniq belgilashga yordam beradi.
Kasanachilik mehnat shartnomasi yoki fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma asosida tashkil etilishi mumkin. Shartnomaning turi muhim: mehnat munosabatiga oid huquq va kafolatlarni fuqarolik-huquqiy shartnoma bilan avtomatik ravishda bir xil deb hisoblab bo‘lmaydi. Shuning uchun imzolashdan oldin bajariladigan ish, ish haqi yoki buyurtma qiymati, materiallar bilan ta’minlash, tayyor mahsulotni qabul qilish va to‘lov muddatlari tushunarli yozilganini tekshirish kerak.
Ishni tashkil etgan tadbirkor uchun subsidiya. Mahallada kasanachilikni tashkil etgan tadbirkorlik sub’ektiga har bir kasanachining dastlabki uch oylik faoliyati bo‘yicha bir oylik o‘rtacha daromadi miqdorida bir martalik subsidiya ajratish nazarda tutilgan. Bu mablag‘ kasanachining o‘ziga to‘lanadigan alohida nafaqa emas: arizani kasanachilikni tashkil etgan tadbirkor beradi.
Amaldagi tartibga ko‘ra, tadbirkor yashash manzilidagi hokim yordamchisiga, Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali yoki «Onlayn mahalla» platformasi orqali murojaat qilishi mumkin. Arizaga kasanachi bilan tuzilgan shartnoma va uning dastlabki uch oydagi daromadini yoki bank orqali to‘langan haqni tasdiqlovchi ma’lumotlar ilova qilinadi. Subsidiya masalasi ko‘rilishi uchun shartnoma tegishli yagona elektron shartnomalar portalida ro‘yxatdan o‘tgan va rasmiylashtirilganiga kamida uch oy bo‘lgan bo‘lishi kerak.
Murojaat bo‘yicha ma’lumotlar tekshiriladi; ijobiy natijadan so‘ng «mahalla ettiligi» hujjatlarni o‘rganib, subsidiya ajratish yoki rad etish haqida kollegial qaror qabul qiladi. Hujjatlar to‘liq bo‘lmasa, shartnoma ro‘yxatdan o‘tmagan bo‘lsa yoki daromad to‘g‘risidagi ma’lumot tasdiqlanmasa, rad etish mumkin. Rad javobida sabab ko‘rsatilishi kerak.
Muddati tugagan imtiyozlarga e’tibor. Ilgari kasanachilikka oid ayrim soliq engilliklari 2025-yil 1 yanvargacha belgilangan edi. Ularni hozir ham amal qilayotgan imtiyoz sifatida ko‘rsatish to‘g‘ri bo‘lmaydi. Yangi ish boshlashda tadbirkor va kasanachi o‘z shartnomasiga tatbiq etiladigan amaldagi soliq va ijtimoiy to‘lov qoidalarini alohida tekshirishi lozim.
Huquqiy asoslar: