Ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси. Ушбу нафақа 2026 йил 1 январдан бошлаб юзага келган суғурта ҳодисаларига нисбатан янги тартибда тайинланади. Одатда ҳомиладорлик ва туғиш таътили туғруққача 70 календарь кун ва туғруқдан кейин 56 календарь кунни ташкил этади. Туғиш қийин кечса ёки икки ва ундан ортиқ бола туғилса, туғруқдан кейинги давр 70 календарь кун бўлади. Нафақа тайинлаш учун камида 10 ой суғурта стажи, қоида тариқасида, суғурта ҳодисасидан олдинги охирги олти ойда узлуксиз суғурта стажи талаб қилинади. Такрорий ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси каби айрим ҳолатларда узлуксиз стаж талабига истиснолар бор.
Нафақани ҳисоблашда ўртача ойлик иш ҳақига суғурта стажига қараб қуйидаги коэффициент қўлланади: 10–24 ой учун 75 фоиз, 25–60 ой учун 85 фоиз, 61 ой ва ундан ортиқ стаж учун 100 фоиз. Якуний тўлов меҳнатга лаёқатсизлик варақасидаги тегишли кунлар бўйича ҳисобланади. Шу сабабли «ҳар бир ходимга иш ҳақининг 100 фоизи тўланади» деган қоида тўғри эмас.
Вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси. Янги тартиб 2026 йил 1 июлдан бошлаб юзага келган суғурта ҳодисаларига татбиқ этилади. Касаллик ёки жароҳат, бемор оила аъзосини парваришлаш, карантин ва низомда кўрсатилган бошқа ҳолатлар нафақа тайинлашга асос бўлиши мумкин. Бу нафақа учун камида олти ой суғурта стажи талаб этилади. Ҳисоблашда 6–96 ойлик суғурта стажи учун 60 фоиз, 97 ой ва ундан ортиқ стаж учун 80 фоиз коэффициент қўлланади. Айрим тоифалар, жумладан I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда ногиронлиги бўлган вояга етмаган фарзанди қарамоғидаги шахслар учун оширилган коэффициент назарда тутилган.
Вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик даврининг дастлабки беш кунигача бўлган қисми учун нафақани иш берувчи, олтинчи кундан бошлаб Давлат ижтимоий суғурта жамғармаси тўлайди. Иш берувчи тўлайдиган қисм ўриндошлик асосидаги иш жойида ҳам тўланади. Тўловнинг аниқ кунлари ва миқдори меҳнатга лаёқатсизлик варақаси ҳамда қонунчиликдаги ҳисоблаш тартибига қараб белгиланади.
Қандай тайинланади? Тиббиёт муассасаси расмийлаштирган меҳнатга лаёқатсизлик варақаси асос бўлади. Суғурта стажи ва бошқа зарур маълумотлар ахборот тизимлари орқали текширилиб, шартлар бажарилса, нафақа автоматик тайинланади. Тайинланган сумма ва тўлов муддати ёки рад этиш сабаби ҳақида СМС ёхуд Ягона давлат интерактив хизматлари порталидаги шахсий кабинет орқали хабар юборилади. Маълумотларда хато бўлса, аввало меҳнат фаолияти, иш ҳақи ва суғурта стажига оид қайдларни текшириш лозим.
Бошқа тўловлар билан адаштирманг. 16 ёшга тўлмаган ногиронлиги бўлган болани тарбиялаётган ота-онадан бирига бериладиган ойлик қўшимча дам олиш куни учун тўлов Меҳнат кодексининг 399-моддаси билан тартибга солинади ва бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси маблағлари ҳисобидан тўланади. Дафн этиш учун нафақа ҳам алоҳида тартибга эга. Уларни юқоридаги икки суғурта нафақасини тайинлаш шартлари билан аралаштирмаслик керак.
Ҳуқуқий асослар: «Давлат ижтимоий суғуртаси тўғрисида»ги Қонун, ЎРҚ–1101; Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 17 декабрдаги 796-сон қарори; Меҳнат кодексининг 399 ва 404-моддалари; дафн этишга нафақа тўғрисидаги 174-сон қарор.