
Никоҳ ФҲДЁ органида ёки суд тартибида бекор қилинади. Қайси тартиб қўлланиши эр-хотиннинг розилигига, умумий вояга етмаган фарзандлари борлигига ва улар ўртасида низо мавжудлигига боғлиқ.
Ўзаро розилик бўлса. Эр-хотиннинг умумий вояга етмаган фарзандлари, жумладан фарзандликка олинган болалари, ҳамда мулкий низоси бўлмаса, улар ФҲДЁ органига биргаликда ариза беради. Никоҳдан ажратиш ариза берилганидан 3 ой ўтгач қайд этилади. Эр ёки хотин ариза беришга кела олмаса, биргаликдаги аризани иккинчи тараф топшириши мумкин; кела олмаган шахснинг имзоси белгиланган тартибда тасдиқланади.
Бир тарафнинг аризаси етарли бўладиган ҳолатлар. Агар иккинчи тараф суд томонидан бедарак йўқолган ёки руҳий ҳолати сабаб муомалага лаёқатсиз деб топилган бўлса, ёхуд жинояти учун камида 3 йилга озодликдан маҳрум этилган бўлса, қонунда белгиланган шартлар асосида ФҲДЁга бир тарафнинг ўзи мурожаат қилиши мумкин. Бу ҳолатда умумий вояга етмаган фарзанд борлигининг ўзи ФҲДЁга мурожаат қилишга тўсқинлик қилмайди. Тегишли суд қарори ёки ҳукмидан кўчирма аризага илова қилинади. Болалар, умумий мол-мулк ёки таъминот юзасидан низо бўлса, масала судда ҳал этилади.
Суд орқали ажрашиш. ФҲДЁ тартиби учун шартлар бўлмаса ёки эр-хотин ўртасида низо мавжуд бўлса, никоҳдан ажратиш ҳақида судга даъво аризаси берилади. Суд оилани сақлаб қолиш имкони йўқлигини аниқласа, никоҳдан ажратиш ҳақида қарор қабул қилади. Суд ярашиш учун 6 ойгача муҳлат бериши мумкин. Оилавий зўравонликдан жабрланган шахс талаб қилса, ярашиш муҳлати тайинланмайди.
Қарор ва гувоҳнома. Суднинг никоҳдан ажратиш ҳақидаги қарори қонуний кучга киргач, эр ёки хотин ФҲДЁга уни қайд этиш учун мурожаат қилади. ФҲДЁ далолатнома ёзувини расмийлаштиради ва гувоҳнома беради. Оила кодексига кўра, никоҳ ФҲДЁда ажрашиш қайд этилган кундан тугайди.
Тўловлар. Давлат божи танланган тартибга қараб фарқ қилади. Масалан, вояга етмаган болалари бўлмаган эр-хотиннинг ўзаро розилиги билан ажрашишни ФҲДЁда қайд этиш учун БҲМнинг 1,5 баравари миқдорида давлат божи белгиланган. Суд қарори асосида қайд этиш учун бож миқдори никоҳнинг биринчи ёки такрорий эканига қараб белгиланади.
Ҳуқуқий асос — ўзбекча: Оила кодекси, 38–47 ва 218–220-моддалар; Вазирлар Маҳкамасининг 550-сон қарори, 101–112-бандлар; «Давлат божи тўғрисида»ги қонун.