Nikoh FHDYo organida yoki sud tartibida bekor qilinadi. Qaysi tartib qo‘llanishi er-xotinning roziligiga, umumiy voyaga etmagan farzandlari borligiga va ular o‘rtasida nizo mavjudligiga bog‘liq.
O‘zaro rozilik bo‘lsa. Er-xotinning umumiy voyaga etmagan farzandlari, jumladan farzandlikka olingan bolalari, hamda mulkiy nizosi bo‘lmasa, ular FHDYo organiga birgalikda ariza beradi. Nikohdan ajratish ariza berilganidan 3 oy o‘tgach qayd etiladi. Er yoki xotin ariza berishga kela olmasa, birgalikdagi arizani ikkinchi taraf topshirishi mumkin; kela olmagan shaxsning imzosi belgilangan tartibda tasdiqlanadi.
Bir tarafning arizasi etarli bo‘ladigan holatlar. Agar ikkinchi taraf sud tomonidan bedarak yo‘qolgan yoki ruhiy holati sabab muomalaga layoqatsiz deb topilgan bo‘lsa, yoxud jinoyati uchun kamida 3 yilga ozodlikdan mahrum etilgan bo‘lsa, qonunda belgilangan shartlar asosida FHDYoga bir tarafning o‘zi murojaat qilishi mumkin. Bu holatda umumiy voyaga etmagan farzand borligining o‘zi FHDYoga murojaat qilishga to‘sqinlik qilmaydi. Tegishli sud qarori yoki hukmidan ko‘chirma arizaga ilova qilinadi. Bolalar, umumiy mol-mulk yoki ta’minot yuzasidan nizo bo‘lsa, masala sudda hal etiladi.
Sud orqali ajrashish. FHDYo tartibi uchun shartlar bo‘lmasa yoki er-xotin o‘rtasida nizo mavjud bo‘lsa, nikohdan ajratish haqida sudga da’vo arizasi beriladi. Sud oilani saqlab qolish imkoni yo‘qligini aniqlasa, nikohdan ajratish haqida qaror qabul qiladi. Sud yarashish uchun 6 oygacha muhlat berishi mumkin. Oilaviy zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxs talab qilsa, yarashish muhlati tayinlanmaydi.
Qaror va guvohnoma. Sudning nikohdan ajratish haqidagi qarori qonuniy kuchga kirgach, er yoki xotin FHDYoga uni qayd etish uchun murojaat qiladi. FHDYo dalolatnoma yozuvini rasmiylashtiradi va guvohnoma beradi. Oila kodeksiga ko‘ra, nikoh FHDYoda ajrashish qayd etilgan kundan tugaydi.
To‘lovlar. Davlat boji tanlangan tartibga qarab farq qiladi. Masalan, voyaga etmagan bolalari bo‘lmagan er-xotinning o‘zaro roziligi bilan ajrashishni FHDYoda qayd etish uchun BHMning 1,5 baravari miqdorida davlat boji belgilangan. Sud qarori asosida qayd etish uchun boj miqdori nikohning birinchi yoki takroriy ekaniga qarab belgilanadi.
Huquqiy asos — o‘zbekcha: Oila kodeksi, 38–47 va 218–220-moddalar; Vazirlar Mahkamasining 550-son qarori, 101–112-bandlar; «Davlat boji to‘g‘risida»gi qonun.