Тошкентда яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтиш энди эски «прописка тоифалари» рўйхатига боғлиқ эмас. Яшаш жойи ёки турган жойи бўйича рўйхатдан ўтказиш республика бўйича ягона қонун ва тартиб асосида амалга оширилади.
2025 йил 12 октябрдан кучга кирган ЎРҚ–1074-сон қонун фуқароларни яшаш жойи ва турган жойи бўйича рўйхатдан ўтказиш қоидаларини белгилайди. Қонунга кўра, рўйхатдан ўтказиш рухсат бериш хусусиятига эга эмас. Рўйхатнинг йўқлиги ҳам, агар қонунчиликда бошқача қоида белгиланмаган бўлса, инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини чеклашга асос бўлмайди.
Фуқаро янги яшаш жойига келганидан кейин 10 иш куни ичида яшаш жойи ёки турган жойи бўйича рўйхатдан ўтиши лозим. Турар жой мулкдори ҳам уйда яшайдиган шахсни рўйхатдан ўтказиш учун белгиланган тартибда хабар бериши шарт. Фуқаронинг бошқа манзилда вақтинча рўйхатдан ўтмагани уни яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтказишни рад этиш учун ўз-ўзидан асос бўлмайди.
Рўйхатдан ўтказишда, қоида тариқасида, фуқаро ва турар жой мулкдори иштирок этади. Уларнинг розилиги Face-ID ёки Mobile-ID орқали тасдиқланади. Қонунда белгиланган тартибда расмийлаштирилган нотариал розилик ёки ишончнома асосида амалга ошириш имконияти ҳам назарда тутилган.
Мурожаатни ички ишлар органларининг тегишли бўлинмаси, давлат хизматлари маркази ёки «Ақлли» миграция шохобчаси орқали шахсан бериш мумкин. Шунингдек, my.gov.uz ва низомда кўрсатилган бошқа электрон тизимлар орқали онлайн мурожаат қилиш йўллари мавжуд. Хизмат натижаси бўйича қайд варағи электрон шаклда юборилиши, сўровга кўра эса давлат хизматлари марказида қоғоз шаклда берилиши мумкин.
Туғилган бола туғилганлик ҳақидаги далолатнома ёзуви расмийлаштирилаётганда ота ёки онасининг рўйхатдан ўтган манзили бўйича электрон тарзда рўйхатга олинади. Вояга етмаганларни рўйхатдан ўтказишда ҳам ота-онаси ёки васийсининг манзилига оид махсус қоидалар амал қилади.
Рўйхатдан ўтказишни рад этиш фақат қонунда назарда тутилган асослар бўйича бўлиши мумкин. Рад этишнинг аниқ сабаби фуқарога етказилиши керак; рад жавоби ёки рўйхатга оид низо устидан судга мурожаат қилиш мумкин. Шунинг учун аввалги «қайси тоифага кираман?» деган савол ўрнига, қайси манзилда яшаётганингиз, уй-жойга оид ҳуқуқий асос ва мулкдорнинг розилиги каби ҳолатларни текшириш лозим.
Ҳуқуқий асос: 2025 йил 10 июлдаги ЎРҚ–1074-сон қонун; Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 5 майдаги 224-сон қарори.