Toshkentda yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tish endi eski «propiska toifalari» ro‘yxatiga bog‘liq emas. Yashash joyi yoki turgan joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazish respublika bo‘yicha yagona qonun va tartib asosida amalga oshiriladi.
2025-yil 12 oktyabrdan kuchga kirgan O‘RQ–1074-son qonun fuqarolarni yashash joyi va turgan joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazish qoidalarini belgilaydi. Qonunga ko‘ra, ro‘yxatdan o‘tkazish ruxsat berish xususiyatiga ega emas. Ro‘yxatning yo‘qligi ham, agar qonunchilikda boshqacha qoida belgilanmagan bo‘lsa, insonning huquq va erkinliklarini cheklashga asos bo‘lmaydi.
Fuqaro yangi yashash joyiga kelganidan keyin 10 ish kuni ichida yashash joyi yoki turgan joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tishi lozim. Turar joy mulkdori ham uyda yashaydigan shaxsni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun belgilangan tartibda xabar berishi shart. Fuqaroning boshqa manzilda vaqtincha ro‘yxatdan o‘tmagani uni yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazishni rad etish uchun o‘z-o‘zidan asos bo‘lmaydi.
Ro‘yxatdan o‘tkazishda, qoida tariqasida, fuqaro va turar joy mulkdori ishtirok etadi. Ularning roziligi Face-ID yoki Mobile-ID orqali tasdiqlanadi. Qonunda belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan notarial rozilik yoki ishonchnoma asosida amalga oshirish imkoniyati ham nazarda tutilgan.
Murojaatni ichki ishlar organlarining tegishli bo‘linmasi, davlat xizmatlari markazi yoki «Aqlli» migratsiya shoxobchasi orqali shaxsan berish mumkin. Shuningdek, my.gov.uz va nizomda ko‘rsatilgan boshqa elektron tizimlar orqali onlayn murojaat qilish yo‘llari mavjud. Xizmat natijasi bo‘yicha qayd varag‘i elektron shaklda yuborilishi, so‘rovga ko‘ra esa davlat xizmatlari markazida qog‘oz shaklda berilishi mumkin.
Tug‘ilgan bola tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvi rasmiylashtirilayotganda ota yoki onasining ro‘yxatdan o‘tgan manzili bo‘yicha elektron tarzda ro‘yxatga olinadi. Voyaga etmaganlarni ro‘yxatdan o‘tkazishda ham ota-onasi yoki vasiysining manziliga oid maxsus qoidalar amal qiladi.
Ro‘yxatdan o‘tkazishni rad etish faqat qonunda nazarda tutilgan asoslar bo‘yicha bo‘lishi mumkin. Rad etishning aniq sababi fuqaroga etkazilishi kerak; rad javobi yoki ro‘yxatga oid nizo ustidan sudga murojaat qilish mumkin. Shuning uchun avvalgi «qaysi toifaga kiraman?» degan savol o‘rniga, qaysi manzilda yashayotganingiz, uy-joyga oid huquqiy asos va mulkdorning roziligi kabi holatlarni tekshirish lozim.
Huquqiy asos: 2025-yil 10 iyuldagi O‘RQ–1074-son qonun; Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 5-maydagi 224-son qarori.