Жазони ижро этиш муассасасида бўлиш шахснинг қонунда белгиланган тартибда никоҳ тузиш имкониятини ўз-ўзидан бекор қилмайди. Бундай никоҳ учун ариза, шахсни текшириш ва тиббий кўрик махсус тартибда ташкил этилади; амалдаги қоидалар видеоконференцалоқа орқали иштирок этиш имконини ҳам беради.
Маҳкум билан никоҳ тузиш одатда жазони ижро этиш муассасаси жойлашган ҳудуддаги ФҲДЁ органи томонидан қайд этилади. Агар никоҳланувчилар аризасида маросимда видеоконференцалоқа орқали қатнашишни сўраса, никоҳ муассаса жойлашган ҳудуддан қатъи назар, мурожаат қилинган ФҲДЁ органида қайд этилиши мумкин. Бу имконият 2026 йилдаги ўзгартишларда аниқ белгиланган.
Ариза қандай берилади?
Маҳкум билан никоҳга кирмоқчи бўлган шахс махсус аризанинг ўзига тегишли қисмини тўлдириб, рўйхатдан ўтган яшаш манзилидан қатъи назар ФҲДЁ органига тақдим этади. ФҲДЁ унинг шахсини тасдиқловчи ҳужжат билан маълумотларни солиштиради ва имзосини тасдиқлайди. Кейин ариза маҳкумга етказиш учун жазони ижро этиш муассасаси маъмуриятига берилади.
Муассаса маъмурияти маҳкумга аризанинг ўз қисмини тўлдириш имконини яратади. У аризадаги маълумотларни маҳкумнинг шахсий йиғмажилди билан солиштиради, зарур маълумотлар етишмаса уларни аниқлаш чораларини кўради ва тўлдирилган аризани ФҲДЁга юборади. Шахсни тасдиқловчи ҳужжат маҳкумнинг қўлида бўлмаслиги унинг шахсий йиғмажилдидаги маълумотларни текширишга тўсқинлик қилмайди.
Қоидалар электрон ариза беришга ҳам рухсат беради: аризани никоҳга кирмоқчи бўлган шахс шакллантиради, маҳкум эса муассасада давлат хизматларидан фойдаланиш учун ажратилган хонада ёки маъмурият рухсат берган жойда тасдиқлайди. Бунда шахслар Face-ID ёки MyID орқали идентификация қилинади.
Ариза рўйхатга олингач, никоҳдан олдинги тиббий кўрик белгиланган тартибда ташкил этилади. Никоҳ муассаса маъмурияти ажратган жойда ёки аризада сўралган ҳолда видеоконференцалоқа орқали иккала никоҳланувчининг иштирокида қайд этилади. Давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин никоҳ ҳақида гувоҳнома берилади. Никоҳнинг ихтиёрийлиги, ёши ва унга монелик қилувчи ҳолатларга оид умумий талаблар ҳам сақланади.
Ҳуқуқий асос — ўзбекча:
- Ўзбекистон Республикасининг Оила кодекси, никоҳ тузишнинг умумий шартларига оид 13–17-моддалар;
- Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 20 октябрдаги 550-сон қарори билан тасдиқланган Қоидалар, 93–97-бандлар. Видеоконференцалоқа ва электрон ариза тартиби 2026 йил 9 апрелдаги 154-сон қарор билан янгиланган.