Тавсия нимани белгилайди?
БМТ Бош Ассамблеяси тавсияни 1965 йил 1 ноябрдаги 2018 (XX)-сон резолюция билан қабул қилган. У давлатларга уч тамойилни қонунчилик ва амалиётда таъминлашни тавсия этади:
- Эркин ва тўлиқ розилик. Никоҳга кирувчи ҳар икки шахс ўз хоҳишини эркин билдириши керак. Бошқа шахснинг қарори ёки оила аъзоларининг келишуви уларнинг розилиги ўрнини босмайди.
- Никоҳ ёшининг қонунда белгиланиши. Никоҳга кириш мумкин бўлган ёш ва истисно ҳолатларни ҳар бир давлат ўз қонунчилигида белгилайди.
- Расмий қайд этиш. Никоҳ ваколатли орган томонидан расмий рўйхатга олиниши керак.
Муҳим: тавсияда келтирилган тарихий ёш меъёрини Ўзбекистондаги амалдаги никоҳ ёши деб қабул қилманг. Ўзбекистонда аёллар ва эркаклар учун никоҳ ёши 18 ёш. Алоҳида ҳолларда қонунда белгиланган тартибда уни кўпи билан бир йилга камайтириш мумкин.
Ўзбекистонда никоҳ қандай тузилади?
Никоҳ никоҳланувчиларнинг ихтиёрий розилиги билан, уларнинг шахсан иштирокида фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органида — ФҲДЁда қайд этилади. Одатда никоҳ ариза берилганидан кейин бир ой ўтгач қайд этилади; қонунда бу муддатни қисқартириш ёки алоҳида ҳолларда ариза берилган куни қайд этиш имконияти ҳам бор. Диний маросимнинг ўзи давлат рўйхатидан ўтказилган никоҳ ўрнини босмайди.
Агар шахс никоҳга мажбурланаётган бўлса, у ўз розилиги йўқлигини ФҲДЁ ходимига билдириши ва ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун ваколатли органларга мурожаат қилиши мумкин.
Ҳужжатлар: БМТ тавсиясининг матни; Ўзбекистон Республикасининг Оила кодекси.