Tavsiya nimani belgilaydi?
BMT Bosh Assambleyasi tavsiyani 1965-yil 1 noyabrdagi 2018 (XX)-son rezolyutsiya bilan qabul qilgan. U davlatlarga uch tamoyilni qonunchilik va amaliyotda ta’minlashni tavsiya etadi:
- Erkin va to‘liq rozilik. Nikohga kiruvchi har ikki shaxs o‘z xohishini erkin bildirishi kerak. Boshqa shaxsning qarori yoki oila a’zolarining kelishuvi ularning roziligi o‘rnini bosmaydi.
- Nikoh yoshining qonunda belgilanishi. Nikohga kirish mumkin bo‘lgan yosh va istisno holatlarni har bir davlat o‘z qonunchiligida belgilaydi.
- Rasmiy qayd etish. Nikoh vakolatli organ tomonidan rasmiy ro‘yxatga olinishi kerak.
Muhim: tavsiyada keltirilgan tarixiy yosh me’yorini O‘zbekistondagi amaldagi nikoh yoshi deb qabul qilmang. O‘zbekistonda ayollar va erkaklar uchun nikoh yoshi 18 yosh. Alohida hollarda qonunda belgilangan tartibda uni ko‘pi bilan bir yilga kamaytirish mumkin.
O‘zbekistonda nikoh qanday tuziladi?
Nikoh nikohlanuvchilarning ixtiyoriy roziligi bilan, ularning shaxsan ishtirokida fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organida — FHDYoda qayd etiladi. Odatda nikoh ariza berilganidan keyin bir oy o‘tgach qayd etiladi; qonunda bu muddatni qisqartirish yoki alohida hollarda ariza berilgan kuni qayd etish imkoniyati ham bor. Diniy marosimning o‘zi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan nikoh o‘rnini bosmaydi.
Agar shaxs nikohga majburlanayotgan bo‘lsa, u o‘z roziligi yo‘qligini FHDYo xodimiga bildirishi va huquqlarini himoya qilish uchun vakolatli organlarga murojaat qilishi mumkin.
Hujjatlar: BMT tavsiyasining matni; O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi.