Конвенциядаги асосий ҳуқуқлар
БМТнинг Аёлларнинг сиёсий ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенцияси аёлларнинг сайловларда овоз бериш, сайланадиган органларга сайланиш, давлат лавозимларини эгаллаш ва давлат вазифаларини бажариш ҳуқуқларини белгилайди. Ўзбекистон ушбу конвенцияга 1997 йил 29 сентябрда қўшилган.
Бу ҳуқуқлар сайловда қатнашиш билан чекланмайди. Аёлларнинг давлат хизматида ишлаши, раҳбарлик лавозими учун танловда иштирок этиши ва давлат бошқарувига ҳисса қўшиши ҳам тенг имкониятлар асосида таъминланиши лозим.
Миллий қонунчилик нима дейди?
Ўзбекистоннинг гендер тенглиги тўғрисидаги қонунига кўра, хотин-қизлар ва эркаклар ҳокимият вакиллик органларига сайлаш ва сайланишда тенг ҳуқуқларга эга. Сиёсий партиялар депутатликка номзод кўрсатишда ҳам улар учун тенг ҳуқуқ ва имкониятларни таъминлаши керак. Сайлов комиссияларини шакллантиришда ҳам шу қоида амал қилади.
Давлат хизматидаги лавозимларга, шу жумладан раҳбарлик лавозимларига ўтказиладиган танловларда аёллар ва эркакларнинг тенг иштирок этиши таъминланиши шарт. Номзоднинг қобилияти ва касбий тайёргарлиги баҳоланади; унинг жинси танловдан четлатиш учун ўз-ўзидан асос бўла олмайди.
Ҳуқуқни қандай ҳимоя қилиш мумкин?
Сайловчи ёки номзод сифатида ҳуқуқингиз чекланган деб ҳисобласангиз, қарор ва унинг сабабини тасдиқловчи ҳужжатларни сақланг ҳамда тегишли сайлов комиссиясига ёки қонунда белгиланган тартибда судга мурожаат қилинг. Давлат хизматига танловда жинс бўйича камситишга дуч келсангиз, ваколатли орган ёки судга шикоят қилиш мумкин.
Муҳим: тенг сиёсий ҳуқуқ барча қонуний талаблар бекор қилинишини англатмайди. Сайлов ва давлат хизматига оид умумий талаблар аёллар ва эркакларга тенг қўлланиши керак.
Ҳуқуқий асослар: Аёлларнинг сиёсий ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенция ва Ўзбекистоннинг иштирокчилик маълумоти, Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисидаги қонун, Конституция.