Konventsiyadagi asosiy huquqlar
BMTning Ayollarning siyosiy huquqlari to‘g‘risidagi konventsiyasi ayollarning saylovlarda ovoz berish, saylanadigan organlarga saylanish, davlat lavozimlarini egallash va davlat vazifalarini bajarish huquqlarini belgilaydi. O‘zbekiston ushbu konventsiyaga 1997-yil 29-sentabrda qo‘shilgan.
Bu huquqlar saylovda qatnashish bilan cheklanmaydi. Ayollarning davlat xizmatida ishlashi, rahbarlik lavozimi uchun tanlovda ishtirok etishi va davlat boshqaruviga hissa qo‘shishi ham teng imkoniyatlar asosida ta’minlanishi lozim.
Milliy qonunchilik nima deydi?
O‘zbekistonning gender tengligi to‘g‘risidagi qonuniga ko‘ra, xotin-qizlar va erkaklar hokimiyat vakillik organlariga saylash va saylanishda teng huquqlarga ega. Siyosiy partiyalar deputatlikka nomzod ko‘rsatishda ham ular uchun teng huquq va imkoniyatlarni ta’minlashi kerak. Saylov komissiyalarini shakllantirishda ham shu qoida amal qiladi.
Davlat xizmatidagi lavozimlarga, shu jumladan rahbarlik lavozimlariga o‘tkaziladigan tanlovlarda ayollar va erkaklarning teng ishtirok etishi ta’minlanishi shart. Nomzodning qobiliyati va kasbiy tayyorgarligi baholanadi; uning jinsi tanlovdan chetlatish uchun o‘z-o‘zidan asos bo‘la olmaydi.
Huquqni qanday himoya qilish mumkin?
Saylovchi yoki nomzod sifatida huquqingiz cheklangan deb hisoblasangiz, qaror va uning sababini tasdiqlovchi hujjatlarni saqlang hamda tegishli saylov komissiyasiga yoki qonunda belgilangan tartibda sudga murojaat qiling. Davlat xizmatiga tanlovda jins bo‘yicha kamsitishga duch kelsangiz, vakolatli organ yoki sudga shikoyat qilish mumkin.
Muhim: teng siyosiy huquq barcha qonuniy talablar bekor qilinishini anglatmaydi. Saylov va davlat xizmatiga oid umumiy talablar ayollar va erkaklarga teng qo‘llanishi kerak.
Huquqiy asoslar: Ayollarning siyosiy huquqlari to‘g‘risidagi konventsiya va O‘zbekistonning ishtirokchilik ma’lumoti, Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risidagi qonun, Konstitutsiya.