Ўлимни ФҲДЁ органида қайд этиш марҳум ҳақидаги маълумотни расмийлаштиради ва яқинларига зарур ҳужжатларни олиш имконини беради. Мурожаатни кечиктирмаслик керак: қонунда уч кунлик муддат белгиланган, марҳумни қайд этмасдан дафн қилишга йўл қўйилмайди.

Қаерда ва қандай қайд этилади?

Ўлим марҳумнинг доимий ёки вақтинча рўйхатдан ўтган манзилидан қатъи назар ФҲДЁ органида қайд этилади. Шу сабабли мурожаатни фақат марҳум яшаган ёки вафот этган ҳудуддаги ФҲДЁ билан чеклаш тўғри эмас.

Ўлимни қайд этишнинг одатдаги асоси — ўлим ҳақидаги тиббий маълумотнома. Фуқаро суд томонидан вафот этган деб эълон қилинган бўлса, суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори асос бўлади. Агар суд қарорида қайси ФҲДЁ органи қайд этиши кўрсатилган бўлса, ўша орган мурожаатни кўриб чиқади.

Оила кодексига кўра, ўлим ҳақидаги ариза ўлим содир бўлган кундан ёки мурда топилганидан кейин уч кундан кечиктирмай берилиши керак. ФҲДЁ қоидаларида тиббий маълумотнома берилганидан кейин уч кундан кечикмай мурожаат қилиш белгиланган; ўлимни комплекс давлат хизмати сифатида қайд этиш бундан мустасно. Амалда энг тўғри йўл — тиббий ҳужжат олиниши билан ФҲДЁга зудлик билан мурожаат қилиш.

Марҳумнинг қариндошлари, яқин кишилари ёки тиббиёт муассасаси маъмурияти ўлимни қайд эттириш учун мурожаат қилиши мумкин. Асосий ҳужжат — тиббий маълумотнома ёки суд қарори. 16 ёшгача вафот этган шахс бўйича унинг туғилганлик ҳақидаги гувоҳномаси тақдим этилади. Агар вояга етмаган боланинг туғилиши илгари қайд этилмаган бўлса, қоидалар аввал туғилиш, сўнг ўлим ёзувини расмийлаштириш тартибини назарда тутади.

Қайд этилгандан кейин қандай ҳужжат берилади?

Ўлим ҳақида далолатнома ёзуви тузилгандан кейин ариза берувчига ўлим ҳақидаги гербли гувоҳнома ва қабристонга тақдим этиш учун белгиланган намунадаги маълумотнома берилади. Электрон архивда яқинлар ҳақида маълумотлар мавжуд бўлса, уларнинг давлат хизматлари порталидаги шахсий кабинетига ўлим қайд этилгани ҳақида QR-кодли маълумотнома юборилиши мумкин.

Марҳумнинг эри ёки хотини, ота-онаси ва фарзандлари ўлим ҳақидаги гербли гувоҳномани олиш юзасидан портал орқали ҳам мурожаат қилиши мумкин. Хоҳишга кўра уни Ўзбекистон ҳудудида почта орқали етказиб бериш хизмати қўлланади; почта харажати алоҳида қопланади. Ўлимни дастлабки қайд этиш учун тўлов ундирилмайди.

Алоҳида ҳолатлар

Шахси аниқланмаган инсоннинг ўлими тиббиёт муассасасининг тиббий маълумотномаси асосида унинг ҳудудидаги ФҲДЁ томонидан қайд этилади. Бундай ҳолда етишмаётган маълумотлар кейин тўлдирилади, ўлим ҳақидаги гувоҳнома эса марҳумнинг шахси аниқлангандан сўнг берилади.

Ўзбекистон фуқароси чет элда вафот этган бўлса, унинг ўлимини яшаган ёки ўлим содир бўлган ҳудудга тегишли Ўзбекистон консуллик муассасаси қайд этиши мумкин. Бунда хорижий тиббий ҳужжат ёки ўлим ҳақидаги гувоҳнома, марҳумнинг шахсини тасдиқловчи ҳужжат каби материаллар талаб этилади. Жасад ёки хокни Ўзбекистонга олиб келиш учун эса транспорт ва чет давлатдан олиб чиқишга оид ҳужжатлар алоҳида расмийлаштирилади.

Ўлимни қайд этиш ва дафн этиш учун нафақа бир хил хизмат эмас. Нафақага ҳуқуқ ва унга мурожаат қилиш муддати алоҳида қоидалар билан белгиланади.

Ҳуқуқий асос — ўзбекча: