O‘limni FHDYo organida qayd etish marhum haqidagi ma’lumotni rasmiylashtiradi va yaqinlariga zarur hujjatlarni olish imkonini beradi. Murojaatni kechiktirmaslik kerak: qonunda uch kunlik muddat belgilangan, marhumni qayd etmasdan dafn qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Qaerda va qanday qayd etiladi?

O‘lim marhumning doimiy yoki vaqtincha ro‘yxatdan o‘tgan manzilidan qat’i nazar FHDYo organida qayd etiladi. Shu sababli murojaatni faqat marhum yashagan yoki vafot etgan hududdagi FHDYo bilan cheklash to‘g‘ri emas.

O‘limni qayd etishning odatdagi asosi — o‘lim haqidagi tibbiy ma’lumotnoma. Fuqaro sud tomonidan vafot etgan deb e’lon qilingan bo‘lsa, sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asos bo‘ladi. Agar sud qarorida qaysi FHDYo organi qayd etishi ko‘rsatilgan bo‘lsa, o‘sha organ murojaatni ko‘rib chiqadi.

Oila kodeksiga ko‘ra, o‘lim haqidagi ariza o‘lim sodir bo‘lgan kundan yoki murda topilganidan keyin uch kundan kechiktirmay berilishi kerak. FHDYo qoidalarida tibbiy ma’lumotnoma berilganidan keyin uch kundan kechikmay murojaat qilish belgilangan; o‘limni kompleks davlat xizmati sifatida qayd etish bundan mustasno. Amalda eng to‘g‘ri yo‘l — tibbiy hujjat olinishi bilan FHDYoga zudlik bilan murojaat qilish.

Marhumning qarindoshlari, yaqin kishilari yoki tibbiyot muassasasi ma’muriyati o‘limni qayd ettirish uchun murojaat qilishi mumkin. Asosiy hujjat — tibbiy ma’lumotnoma yoki sud qarori. 16 yoshgacha vafot etgan shaxs bo‘yicha uning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi taqdim etiladi. Agar voyaga etmagan bolaning tug‘ilishi ilgari qayd etilmagan bo‘lsa, qoidalar avval tug‘ilish, so‘ng o‘lim yozuvini rasmiylashtirish tartibini nazarda tutadi.

Qayd etilgandan keyin qanday hujjat beriladi?

O‘lim haqida dalolatnoma yozuvi tuzilgandan keyin ariza beruvchiga o‘lim haqidagi gerbli guvohnoma va qabristonga taqdim etish uchun belgilangan namunadagi ma’lumotnoma beriladi. Elektron arxivda yaqinlar haqida ma’lumotlar mavjud bo‘lsa, ularning davlat xizmatlari portalidagi shaxsiy kabinetiga o‘lim qayd etilgani haqida QR-kodli ma’lumotnoma yuborilishi mumkin.

Marhumning eri yoki xotini, ota-onasi va farzandlari o‘lim haqidagi gerbli guvohnomani olish yuzasidan portal orqali ham murojaat qilishi mumkin. Xohishga ko‘ra uni O‘zbekiston hududida pochta orqali etkazib berish xizmati qo‘llanadi; pochta xarajati alohida qoplanadi. O‘limni dastlabki qayd etish uchun to‘lov undirilmaydi.

Alohida holatlar

Shaxsi aniqlanmagan insonning o‘limi tibbiyot muassasasining tibbiy ma’lumotnomasi asosida uning hududidagi FHDYo tomonidan qayd etiladi. Bunday holda etishmayotgan ma’lumotlar keyin to‘ldiriladi, o‘lim haqidagi guvohnoma esa marhumning shaxsi aniqlangandan so‘ng beriladi.

O‘zbekiston fuqarosi chet elda vafot etgan bo‘lsa, uning o‘limini yashagan yoki o‘lim sodir bo‘lgan hududga tegishli O‘zbekiston konsullik muassasasi qayd etishi mumkin. Bunda xorijiy tibbiy hujjat yoki o‘lim haqidagi guvohnoma, marhumning shaxsini tasdiqlovchi hujjat kabi materiallar talab etiladi. Jasad yoki xokni O‘zbekistonga olib kelish uchun esa transport va chet davlatdan olib chiqishga oid hujjatlar alohida rasmiylashtiriladi.

O‘limni qayd etish va dafn etish uchun nafaqa bir xil xizmat emas. Nafaqaga huquq va unga murojaat qilish muddati alohida qoidalar bilan belgilanadi.

Huquqiy asos — o‘zbekcha: