Ҳар бир бола ғайриқонуний кўчирилишдан ва чет элдан қайтарилмасликдан ҳимояланиш ҳуқуқига эга. Бу қоида болани белгиланган тартибга зид равишда бошқа давлатга олиб чиқиш ёки у ерда қайтармай ушлаб туриш хавфи юзага келганда ҳам аҳамиятли.
Чет элга сафарга розилик. Болага оид қонунга кўра, унинг чет элга сафари ота ва онанинг ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларнинг розилиги билан, қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади. Сафар ҳужжатларини расмийлаштиришда эса муайян ҳолатга татбиқ этиладиган тартиб ва тасдиқловчи ҳужжатлар текширилади. Ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар ўртасида бу масалада келишмовчилик бўлса, низо суд томонидан ҳал қилинади.
Бола йўқолса нима қилиш керак? Ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар боланинг йўқолгани ҳақида тегишли органларга дарҳол хабар бериши шарт. Бола чет элда бўлса, Ўзбекистоннинг ўша давлатдаги дипломатик ваколатхонаси ёки консуллик муассасасига ҳам мурожаат қилиш мақсадга мувофиқ. Мурожаатда боланинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари, охирги маълум жойлашуви, ҳамроҳлик қилган шахс ва алоқа маълумотлари ҳақида бор маълумотни тақдим этиш ёрдам беради.
Қонуний вакиллар ҳамроҳлигисиз чет элда қолган Ўзбекистон фуқароси бўлган болаларнинг ҳисобини дипломатик ваколатхоналар юритади ва уларни қайтариш бўйича чоралар кўради. Бундай болаларни қайтариш масалалари Ўзбекистоннинг халқаро шартномалари асосида ҳал қилинади. Болани чет давлат ҳудудида назоратсиз қолдириб, уни таъминлаш ва парваришлаш мажбуриятидан бўйин товлаш қонунчиликка мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.
Муҳим: болани чет элга олиб чиқиш ёки у ердан қайтариш юзасидан ота-оналар келиша олмаса, масала боланинг манфаатларини ҳисобга олган ҳолда судда ҳал қилинади. Бола йўқолган бўлса, хабар беришни кечиктирмаслик керак.
Ҳуқуқий асос: «Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги қонун, 14-модда.