Жиноий жазо тайинлашда ҳам, уни ижро этишда ҳам ногиронлиги бўлган шахснинг ҳуқуқлари ва соғлиғи ҳолати ҳисобга олинади. Қонундаги айрим қоидалар I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга, айримлари эса ногиронлик белгилари аниқ кўриниб турган ҳар қандай шахсга тегишли. Шу сабабли ҳар бир кафолат кимга ва қайси ҳолатда қўлланишини алоҳида кўриш лозим.

Жазо тайинлашдаги чеклов ва шартли ҳукм. I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга мажбурий жамоат ишлари тайинланмайди. Бундан ташқари, Жиноят кодексининг 72-моддаси шартли ҳукмга доир умумий чекловларда ушбу шахслар учун истисно белгилайди. Бу шартли ҳукм албатта қўлланади дегани эмас: суд жиноятнинг хусусиятини, айбдорнинг шахсини ва ишнинг бошқа ҳолатларини баҳолаб қарор қабул қилади.

Жазони ўташда меҳнат қилиш. Озодликдан маҳрум этиш жазосини ўтаётган I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар меҳнатга ўз хоҳишларига кўра жалб этилади. Агар маҳкум ишласа, иш вақтидан ташқари, тунги, дам олиш ва байрам кунларидаги ишлар бўйича меҳнат қонунчилигида шу тоифа учун белгиланган чекловларга риоя этилиши шарт. Иш ҳақидан қонунга мувофиқ чегирмалар қилинганидан кейин ҳам унинг камида 50 фоизи бундай маҳкумнинг шахсий ҳисобварағига ўтказилиши керак.

Сақлаш шароити ва овқатланиш. I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган маҳкумлар учун мўлжалланган умумий турар жойлар махсус воситалар ва мосламалар билан жиҳозланиши керак. Уларга овқат оширилган нормаларда белгиланади; тиббий хулоса асосида қўшимча озиқ-овқат маҳсулотлари олишга ҳам рухсат этилиши мумкин. Агар бундай шахс турмада жазо ўтаётган бўлса, унга енгиллаштирилган сақлаш шароити татбиқ этилади.

Посилка ва тиббий эҳтиёжлар. Врач хулосасига кўра даволаниш ҳамда кучли таомга муҳтож деб эътироф этилган I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган маҳкум тиббий хулосада кўрсатилган миқдор ва хилларда қўшимча посилкалар, йўқловлар ҳамда бандероллар олиши мумкин. Қўшимча жўнатмалар масаласида тиббий хулоса аҳамиятга эга; ногиронлик гуруҳининг ўзи барча маҳкумларга бир хил миқдорда қўшимча жўнатма бериш учун асос бўлмайди.

Интизомий чоралар ва махсус воситалар. I гуруҳ ногиронлиги бўлган маҳкум интизомий бўлинмага киритиб қўйилмайди. Ногиронлик белгилари аниқ кўриниб турган шахсга нисбатан махсус воситаларни ишлатиш ҳам тақиқланади. Қонунда фақат қуролли қаршилик кўрсатиш ёки фуқаролар ҳаёти ва соғлиғига таҳдид қилувчи гуруҳ бўлиб ҳужум қилиш ҳолатлари учун истисно назарда тутилган. Маҳкум қўлланилган интизомий жазо устидан юқори турувчи мансабдор шахсга, прокурорга ёки судга шикоят қилишга ҳақли.

Ҳуқуқий асослар: