Никоҳдан кейин эр ёки хотин албатта фамилиясини ўзгартириши шарт эмас. Қонун ҳар икки шахсга умумий фамилия танлаш ёки ўзининг никоҳгача бўлган фамилиясини сақлаб қолиш ҳуқуқини беради.
Никоҳни қайд этиш вақтида эр ва хотиндан бири иккинчисининг фамилиясини қабул қилиши, иккаласи бир хил умумий фамилияни танлаши ёки ҳар бири ўз фамилиясида қолиши мумкин. Танлов никоҳланувчиларнинг хоҳишига асосланади. Эр ёки хотиндан бирининг фамилияси ўзгариши иккинчисининг фамилиясини автоматик ўзгартирмайди.
Қоидалар никоҳланувчилар фамилияларини қўшиш орқали қўшма фамилияни умумий фамилия сифатида танлаш имконини ҳам назарда тутади. Шунинг учун ариза тўлдирилаётганда ҳар икки шахс никоҳдан кейин ҳужжатларида қайси фамилия ёзилишини келишиб олиши муҳим.
Агар шахс никоҳ муносабати билан фамилиясини ўзгартирса, у фуқаролик паспорти ёки ID-картасини, шунингдек мавжуд бўлса хорижга чиқиш паспортини бир ой ичида алмаштириши зарурлиги ҳақида огоҳлантирилади. Фамилия ўзгариши турли ҳужжатлардаги шахсий маълумотларга ҳам таъсир қилиши мумкин; янги шахсни тасдиқловчи ҳужжат олингач, бошқа ҳужжат ва хизматлардаги маълумотларни мувофиқлаштириш лозим.
Ҳуқуқий асос — ўзбекча:
- Ўзбекистон Республикасининг Оила кодекси, 20-модда;
- Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 20 октябрдаги 550-сон қарори билан тасдиқланган Қоидалар, 85–86-бандлар.