O‘rindoshlik — xodimning asosiy ishidan bo‘sh vaqtida alohida mehnat shartnomasi asosida muntazam haq to‘lanadigan boshqa ishni bajarishidir. U asosiy ish beruvchida ham, boshqa ish beruvchida ham bo‘lishi mumkin.
Xodim o‘zining asosiy ish joyida qo‘shimcha vazifani alohida shartnoma bilan bajarsa, bu ichki o‘rindoshlik hisoblanadi. Boshqa ish beruvchi bilan shunday shartnoma tuzsa, tashqi o‘rindoshlik bo‘ladi. Asosiy ish to‘liq yoki to‘liqsiz vaqtda bajarilishidan qat’i nazar, mehnat daftarchasi yuritiladigan ish joyi asosiy ish joyi hisoblanadi. O‘rindoshlikni asosiy ishdagi oddiy qo‘shimcha topshiriq bilan adashtirmaslik kerak: o‘rindoshlik uchun alohida mehnat shartnomasi tuziladi.
Ishga qabul qilish ish beruvchining buyrug‘i bilan rasmiylashtiriladi. Shartnomada ish aynan o‘rindoshlik asosida bajarilishi, ish vaqti davomiyligi va ishlash tartibi ko‘rsatiladi. Ichki o‘rindoshlikda ham asosiy shartnomadan tashqari yangi shartnoma zarur. Qonunga zid bo‘lmasa, xodim bir yoki bir nechta ish beruvchi bilan o‘rindoshlik shartnomasi tuzishi mumkin.
O‘rindoshlikda ish vaqti tegishli toifadagi xodimlar uchun belgilangan normaning yarmidan oshmasligi kerak; Kodeksda sog‘liqni saqlash tizimidagi shifokor xodimlar uchun istisno nazarda tutilgan. Asosiy ishda majburiyatlardan bo‘sh bo‘lgan kunda o‘rindosh to‘liq ish kunida ishlashi mumkin, biroq ish vaqtiga oid umumiy talablar saqlanadi. Ikkala joydagi jadval amalda bir vaqtga to‘g‘ri kelmasligini oldindan kelishib olish muhim.
Tashqi o‘rindoshlikka kirayotgan shaxsdan shaxsini tasdiqlovchi hujjat, asosiy ish joyidan ma’lumotnoma va ish xususiyatiga qarab qonunda ko‘rsatilgan boshqa hujjatlar talab qilinishi mumkin. Ichki o‘rindoshlikda ish beruvchida mavjud hujjatlarni qayta talab qilish cheklangan. Xodimning yozma arizasiga ko‘ra o‘rindoshlik ishi haqidagi ma’lumot asosiy ish joyida mehnat daftarchasiga kiritiladi.
Ayrim ishlar uchun o‘rindoshlikka cheklovlar bor. Masalan, asosiy ishi ham noqulay mehnat sharoiti bilan bog‘liq bo‘lgan 18 yoshgacha shaxsni shunday sharoitda o‘rindoshlikka qabul qilishga oid cheklov qo‘llanadi. Ishning xodim yoki boshqa shaxslar sog‘lig‘i va xavfsizligiga ta’siriga qarab ham qonun doirasida cheklov belgilanishi mumkin.
Huquqiy asos (o‘zbekcha): Mehnat kodeksi, 432–437-moddalar.