Davolanish bolaning ta’lim olishini uzib qo‘ymasligi kerak. Statsionarda yoki uzoq muddat ambulator davolanayotgan bola uchun o‘qish salomatligiga mos shaklda tashkil etiladi. Vaziyatga qarab davolash markazida ta’lim berish, yakka tartibda mashg‘ulot o‘tkazish yoki uyda o‘qitish tartibi qo‘llanadi.
Davolash markazidagi ta’lim. Gematologiya, onkologiya, klinik immunologiya va boshqa yo‘nalishlarda davolanayotgan bolalar uchun «Mehrli maktab» ta’lim tizimi nazarda tutilgan. U davolash markazlarida maktabgacha ta’lim va umumiy o‘rta ta’limni tashkil etishga xizmat qiladi. Bunday ta’lim bola davolanayotgan muassasada tegishli ta’lim faoliyati yo‘lga qo‘yilgan bo‘lsa amalga oshiriladi; har qanday shifoxonada bir xil tartib avtomatik qo‘llanadi, degan ma’noni anglatmaydi.
Bolani mashg‘ulotlarga jalb qilish. Avvalo, davolovchi shifokor bolaning darslarda qatnashishi mumkinligi yuzasidan xulosa beradi. Shifokorning ijobiy xulosasi bilan birga ota-onaning yozma roziligi ham taqdim etiladi. O‘qitish muddati tibbiy ko‘rsatmalar va ota-onaning roziligi inobatga olingan holda belgilanadi. Agar bolaning sog‘lig‘i vaqtincha darsga qatnashishga imkon bermasa, mashg‘ulotlar shifokor xulosasiga asosan to‘xtatib turilishi mumkin. Ta’lim jarayonini tashkil etishda davolash ustuvorligi va bolaning holati hisobga olinadi.
Dars shakli va davomiyligi. Shifokor xulosasiga ko‘ra mashg‘ulotlar guruhda yoki yakka tartibda o‘tkaziladi. Masalan, harakatlanishi yoki boshqa bolalar bilan muloqot qilishi tavsiya etilmagan o‘quvchi bilan individual ishlash mumkin. Markazda bir darsning odatdagi davomiyligi 30 daqiqa; salomatlik holatiga qarab u qisqartiriladi. Bir kundagi mashg‘ulotlar 1–4-sinflarda 3 soatdan, 5–11-sinflarda 4 soatdan oshmasligi kerak. O‘quv haftasi besh kunlik tartibda tashkil etiladi. Bu me’yorlar bolaga dars yuklamasini davolash jarayoniga moslashtirishga yordam beradi.
Asosiy maktab bilan aloqa. Davolash davrida o‘qilgan fanlar bo‘yicha o‘zlashtirish natijalari «Mehrli maktab» tomonidan berilgan ma’lumotnomada qayd etiladi. Bu hujjat bola davolanish tugagach o‘zining asosiy maktabida o‘qishni davom ettirishiga xizmat qiladi. Agar davolanish bitiruv sinfidagi yakuniy attestatsiya vaqtiga to‘g‘ri kelsa, uni tashkil etish uchun ham alohida tartib belgilangan. Demak, ota-ona bola davolanishdan qaytganda avval o‘tilgan mashg‘ulotlar haqidagi ma’lumotnomani asosiy maktabga taqdim etishi muhim.
Uyda yakka tartibda ta’lim. Bola salomatligi tufayli maktabga qatnay olmasa, uyda o‘qitish masalasi ko‘rib chiqiladi. Buning uchun ota-ona yoki uning o‘rnini bosuvchi shaxs bolani tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish yuzasidan murojaat qiladi. Tibbiy-maslahat komissiyasining xulosasi va tegishli hujjatlar asosida maktab tomonidan ta’limni tashkil etish choralari ko‘riladi. O‘qituvchilar biriktiriladi, o‘quvchining yoshi, avvalgi ta’limi va sog‘lig‘iga muvofiq mashg‘ulotlar rejalashtiriladi. Zarur bo‘lsa, logoped, psixolog yoki boshqa mutaxassislarni jalb qilish masalasi ham ko‘rib chiqiladi.
Davolanish tugagach nima bo‘ladi? Uyda o‘qitish uzoq davolanish sabab maktabga bora olmaydigan bolaga belgilangan muddatda qo‘llanishi mumkin. Asos bo‘lgan tibbiy ma’lumotnomada ko‘rsatilgan muddat tugagach, bolaning tegishli sinfda o‘qishni davom ettirishi rasmiylashtiriladi. Ota-ona davolovchi shifokor va maktab bilan bolaning qaysi fanlarni o‘zlashtirgani, qaysi mavzular bo‘yicha yordam kerakligi va o‘qishni qanday davom ettirishi haqida oldindan kelishib olishi maqsadga muvofiq.
Ota-ona uchun amaliy qadamlar. Bola statsionar davolanayotgan bo‘lsa, davolovchi shifokordan darslarda qatnashish imkoniyati haqida so‘rash, markazda ta’lim tashkil etilgan-etilmaganini aniqlash va asosiy maktabini xabardor qilish kerak. Agar bola uyda davolanayotgan bo‘lsa, tibbiy xulosa olish tartibini aniqlab, maktab direktoriga murojaat qilinadi. Davolanish sababli bolani ta’limdan butunlay chetda qoldirish o‘rniga, uning holatiga mos o‘qish shakli tanlanadi.
Huquqiy asos: Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 5-maydagi 234-son qarori; Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 12 oktyabrdagi 638-son qarorining amaldagi tahriri.