Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun ayrim tashkilotlarda ish o‘rinlari zaxiraga qo‘yiladi. Bunday ish o‘rniga mahalliy mehnat organi yo‘llanmasi orqali ham, mustaqil murojaat qilib ham joylashish mumkin.
Qaysi tashkilotlarda ish o‘rinlari zaxira qilinadi?
Qonunga ko‘ra, xodimlarining ro‘yxatdagi o‘rtacha soni 20 nafardan ortiq bo‘lgan tashkilotlar uchun ish o‘rinlarining eng kam soni belgilanishi nazarda tutiladi. Aniq ko‘rsatkich xalq deputatlari tuman yoki shahar Kengashi qarori asosida belgilanadi.
Zaxira ish o‘rinlarining umumiy soni tashkilot xodimlari o‘rtacha sonining 7 foizidan oshmasligi, shu jumladan nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun ajratiladigan qismi 3 foizdan kam bo‘lmasligi kerak. Bu raqamlar muayyan tashkilotdagi bo‘sh lavozimlarni emas, zaxiraga oid qonuniy chegarani ifodalaydi.
Zaxira ish o‘rniga qanday joylashiladi?
Mahalliy mehnat organi nomzodga yo‘llanma berishi mumkin. Shu bilan birga, fuqaro zaxiraga qo‘yilgan ish o‘rni bo‘yicha ish beruvchiga o‘zi ham murojaat qilishi mumkin. Ish joyi xodimning sog‘lig‘i va mehnatga oid tibbiy qarshi ko‘rsatmalarni hisobga olgan holda tashkil etilishi lozim.
Agar nogironligi bo‘lgan shaxs ijtimoiy ehtiyojmand toifa uchun zaxira qilingan ish o‘rniga belgilangan tartibda yuborilgan bo‘lsa, uni asossiz ravishda ishga qabul qilmaslikka yo‘l qo‘yilmaydi. Bunday holatda rad etish sababini yozma ravishda so‘rab, mahalliy mehnat organiga yoki Davlat mehnat inspektsiyasiga murojaat qilish mumkin.
Ishga qabul qilishda tibbiy tavsiyalar
Nogironligi bo‘lgan shaxs ishga qabul qilinishidan oldin dastlabki majburiy tibbiy ko‘rikdan o‘tadi. Keyinchalik majburiy ko‘rik har yili o‘tkaziladi. Qonunda nazarda tutilgan ushbu ko‘riklar ish beruvchi mablag‘lari hisobidan tashkil etiladi.
Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining ish yuklamasi, to‘liqsiz ish vaqti yoki boshqa mehnat sharoitlariga oid tavsiyalari ish beruvchi uchun majburiydir. Shuning uchun ishga qabul qilishda faqat lavozim nomini emas, amaliy ish sharoitini ham kelishib olish zarur.
Huquqiy asos: Mehnat kodeksining 423–424 va 426-moddalari; «Aholi bandligi to‘g‘risida»gi Qonunning 38–40-moddalari; «Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida»gi Qonunning 43-moddasi.