Doimiy parvarishga muhtoj farzandi bilan birga yashab, uni tarbiyalayotgan ota yoki ona daromad solig‘i bo‘yicha imtiyoz olishi mumkin. Nogironligi bo‘lgan bolaning kunduzgi parvarishi uchun to‘langan mablag‘larga oid alohida soliq qoidasi ham mavjud.
Oylik daromad bo‘yicha imtiyoz kimga beriladi?
Bolaligidan nogironligi bo‘lgan, doimiy parvarishni talab etadigan farzandi bilan birga yashab, uni tarbiyalayotgan ota yoki onadan biri daromad solig‘i imtiyozidan foydalanadi. Buning uchun faqat farzandda nogironlik mavjudligi etarli emas: birga yashash va doimiy parvarishga ehtiyoj haqidagi shartlar ham ahamiyatga ega.
Imtiyoz qo‘llanilganda ota yoki onaning har oylik daromadidan mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 1,41 baravarigacha bo‘lgan qismi daromad solig‘idan ozod etiladi. Daromad ushbu miqdordan oshsa, soliq oshgan qismi uchun hisoblanadi. Bu imtiyoz ota yoki onaning shaxsan I yoki II guruh nogironligi bo‘lgan shaxs sifatida olishi mumkin bo‘lgan imtiyozidan farq qiladi.
Qanday rasmiylashtiriladi?
Imtiyoz pensiya guvohnomasi yoki farzandning doimiy parvarishga muhtojligini tasdiqlovchi tibbiy ma’lumotnoma asosida beriladi. Asosiy ish joyi bo‘lsa, hujjatlar ish beruvchiga taqdim etiladi. Asosiy ish joyi bo‘lmasa, imtiyoz yillik daromad deklaratsiyasi asosida soliq organi tomonidan hisobga olinadi.
Imtiyozga bo‘lgan huquq yil davomida yuzaga kelsa, u huquq paydo bo‘lgan paytdan qo‘llaniladi. Bir shaxs daromad solig‘i bo‘yicha bir nechta shunday asosga ega bo‘lsa, ulardan bittasi o‘z tanloviga ko‘ra qo‘llaniladi. Huquq yo‘qolganida bu haqda soliqni ushlab qoluvchi tashkilotga 15 kun ichida xabar berish kerak.
Kunduzgi parvarish uchun to‘lovlar
2026-yilda kiritilgan qoidaga ko‘ra, 3 yoshdan 18 yoshgacha nogironligi bo‘lgan bolaning kunduzgi parvarish xizmati uchun har bir farzandga oyiga 3 million so‘mgacha to‘langan mablag‘ Soliq kodeksining soliq solinmaydigan daromadlarga oid normasiga kiritilgan. Ushbu to‘lov bo‘yicha imtiyozni rasmiylashtirishda xizmat va to‘lovni tasdiqlovchi hujjatlarni saqlash maqsadga muvofiq. Bu qoida yuqoridagi 1,41 baravarlik oylik daromad imtiyozidan alohida tartibdir.
Huquqiy asos: O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 380-moddasi va 378-moddasi 16-bandi; 2026-yil 17-apreldagi O‘RQ–1129-son Qonun.