Nogironligi bo‘lgan shaxslarga daromad, mol-mulk va er solig‘i bo‘yicha turli imtiyozlar belgilangan. Ularning har biri alohida shartlar asosida qo‘llaniladi.
Daromad solig‘i bo‘yicha imtiyoz
Bolalikdan nogironligi bo‘lgan shaxslar, shuningdek I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslarning har oylik daromadidan mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining uch baravarigacha bo‘lgan qismi jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘idan ozod etiladi.
Bu butun ish haqi har qanday holatda soliqdan ozod bo‘ladi, degani emas. Agar oylik daromad belgilangan chegaradan yuqori bo‘lsa, soliq chegaradan oshgan qismiga nisbatan hisoblanadi. Imtiyozni qo‘llash uchun nogironlikni tasdiqlovchi hujjat asos bo‘ladi.
Mol-mulk solig‘i bo‘yicha imtiyoz
I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxsning mulkidagi bitta yashash uchun mo‘ljallangan ko‘chmas mulk ob’ektining 60 kvadrat metr maydoni mol-mulk solig‘idan ozod qilinadi. Masalan, uyning maydoni 80 kvadrat metr bo‘lsa, ushbu imtiyoz doirasida qolgan 20 kvadrat metr uchun soliq hisoblanadi.
Bir nechta turar joy mavjud bo‘lsa, imtiyoz qo‘llanadigan ob’ektni mulkdor tanlaydi. Urush nogironlari va qonunchilikda ularga tenglashtirilgan shaxslar uchun mol-mulk solig‘i bo‘yicha alohida imtiyoz ham belgilangan.
Er solig‘i bo‘yicha imtiyoz
I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar, shuningdek urush nogironlari va ularga tenglashtirilgan shaxslar jismoniy shaxslardan olinadigan er solig‘idan ozod qilinadi. Imtiyoz huquq egasining tanloviga ko‘ra bitta er uchastkasiga tatbiq etiladi. Shuning uchun bir nechta uchastka bo‘lsa, qaysi biri uchun imtiyoz qo‘llanayotganini soliq organi ma’lumotlaridan tekshirish muhim.
Imtiyoz hisoblanmagan bo‘lsa
Daromad solig‘i bo‘yicha ish joyi buxgalteriyasiga, mol-mulk va er solig‘i bo‘yicha esa tegishli soliq organiga murojaat qilib, nogironlikni va mulk yoki er uchastkasiga bo‘lgan huquqni tasdiqlovchi ma’lumotlarni taqdim etish mumkin. Soliq hisobida imtiyoz aks etganini shaxsiy soliq ma’lumotlari orqali tekshirish lozim.
Huquqiy asos: O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 380, 421 va 436-moddalari.