Er va xotin bir-biriga moddiy yordam berishga majbur. Ayrim hollarda bunday ta’minotni nikoh bekor qilinganidan keyin ham talab qilish mumkin. Ta’minot bola uchun undiriladigan alimentdan alohida masala bo‘lib, er yoki xotinning o‘z ehtiyojlari uchun belgilanadi.
Nikoh davomida kim talab qila oladi? Moddiy yordam berilmasa, yordamga muhtoj mehnatga layoqatsiz er yoki xotin; xotin homiladorlik davrida va umumiy bola tug‘ilganidan keyin 3 yil davomida; shuningdek umumiy nogironligi bo‘lgan bolani 18 yoshgacha yoki bolalikdan I guruh nogironligi bo‘lgan umumiy bolani parvarish qilayotgan yordamga muhtoj er yoki xotin sud orqali ta’minot talab qilishi mumkin. Bunda ikkinchi tarafning ta’minot berish imkoniyati ham hisobga olinadi.
Ajrashgandan keyingi huquq. Zarur mablag‘ga ega sobiq er yoki xotindan ta’minotni homilador sobiq xotin va umumiy bola tug‘ilganidan keyin 3 yil mobaynida sobiq xotin; nogironligi bo‘lgan umumiy bolani parvarish qilayotgan yordamga muhtoj sobiq er yoki xotin; ajrashishgacha yoki undan keyingi 1 yil ichida mehnatga layoqatsiz bo‘lib qolgan yordamga muhtoj sobiq turmush o‘rtoq talab qilishi mumkin. Uzoq vaqt nikohda bo‘lgan shaxs ajrashgandan keyingi 5 yil ichida pensiya yoshiga etsa va yordamga muhtoj bo‘lsa, u ham sudga murojaat qilish huquqiga ega.
Miqdor qanday belgilanadi? Sobiq er-xotin to‘lov miqdori va tartibini kelishuv bilan belgilashi mumkin. Kelishuv bo‘lmasa, sud taraflarning moddiy va oilaviy ahvolini baholab, har oy to‘lanadigan qat’iy pul summasini belgilaydi. U qonunda belgilangan mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori 11,75 foizidan kam bo‘lmasligi kerak.
Majburiyat qachon o‘zgaradi yoki tugaydi? Qonunda belgilangan ayrim holatlarda sud ta’minot berish majburiyatini muayyan muddat bilan cheklashi yoki undan ozod qilishi mumkin. Ta’minotga asos bo‘lgan holatlar tugasa, shuningdek yordamga muhtoj mehnatga layoqatsiz sobiq turmush o‘rtoq yangi nikohga kirsa, ta’minot olish huquqi tugaydi. To‘lov sud qarori bilan undirilayotgan bo‘lsa, uni to‘xtatish masalasida sudga murojaat qilinadi.
Huquqiy asos — o‘zbekcha: O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi, 117–121-moddalar.