Qonunda ko‘rsatilgan uch holatda nikohdan ajratish uchun er-xotinning birgalikdagi arizasi talab etilmaydi. Murojaat qiluvchi er yoki xotin tegishli sud hujjatlari bilan FHDYo organiga ariza beradi.
Bunday tartib ikkinchi taraf sud tomonidan bedarak yo‘qolgan deb topilganda, ruhiyati buzilishi sabab muomalaga layoqatsiz deb topilganda yoki kamida 3 yilga ozodlikdan mahrum qilinganda qo‘llaniladi. Bu asoslardan biri mavjud bo‘lsa, er-xotinning umumiy voyaga etmagan farzandlari borligi nikohni FHDYoda qayd etishga o‘z-o‘zidan to‘sqinlik qilmaydi.
Arizaga ilova qilinadigan hujjatlar. Bedarak yo‘qolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilgan shaxsga nisbatan sudning qonuniy kuchga kirgan qarori taqdim etiladi. Ozodlikdan mahrum qilish holatida qonuniy kuchga kirgan hukmdan ko‘chirma, shuningdek sudlangan tarafning nikohdan ajratish va umumiy bolalar hamda mol-mulk yuzasidan nizo yo‘qligiga oid roziligi talab etiladi. Murojaat qiluvchi shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarni ham tayyorlaydi.
Nizo bo‘lsa nima bo‘ladi? Bolalarning tarbiyasi, umumiy mol-mulkni bo‘lish yoki yordamga muhtoj mehnatga layoqatsiz er yoxud xotinning ta’minoti bo‘yicha nizo mavjud bo‘lsa, nikohdan ajratish sud tartibida hal qilinadi. Hujjatda nazarda tutilgan hollarda arizani YaIDXP orqali elektron shaklda yuborish ham mumkin; bunda FHDYo xabarnomasidan keyin hujjatlarning asl nusxalarini belgilangan muddatda taqdim etish talab qilinadi.
FHDYo nikohdan ajratishni qayd etgach, tegishli guvohnoma rasmiylashtiriladi. Ariza berilganining o‘zi nikoh tugaganini anglatmaydi: nikoh FHDYoda qayd etilgan kundan tugaydi.
Huquqiy asos — o‘zbekcha: Oila kodeksi, 43, 47 va 219-moddalar; Vazirlar Mahkamasining 550-son qarori, 106–109-bandlar.