Fuqarolar yig‘ini raisi mahalla aholisi ishtirokida o‘tkaziladigan saylov orqali besh yilga saylanadi. Fuqarolar yig‘inini chaqirish imkoni bo‘lmasa, saylov fuqarolar vakillarining yig‘ilishida o‘tkaziladi. Raisni tayinlash va uni saylash bir xil jarayon emas: saylovda nomzodlar ko‘rsatiladi, ularning rejalari muhokama qilinadi va ishtirokchilar ovoz beradi.
Saylov kuni 18 yoshga to‘lgan hamda tegishli mahalla hududida doimiy yashovchi O‘zbekiston fuqarolari raisni saylash huquqiga ega. Ishtirok etish erkin va ixtiyoriydir. Hech kim fuqaroni ovoz berishga, ovoz bermaslikka yoki muayyan nomzodni qo‘llab-quvvatlashga majbur qilishi mumkin emas. Fuqarolar yig‘ini yoki vakillar yig‘ilishining har bir ishtirokchisi bir ovozga ega.
Nomzodlar mahallada doimiy yashovchi aholining fikri inobatga olingan holda ishchi guruh tomonidan ko‘rsatiladi. Nomzod haqidagi ma’lumot saylovdan kamida besh kun oldin fuqarolar yig‘ini binosi va guzarlarga joylashtirilishi belgilangan. Saylov kuni nomzodlar kelgusi faoliyati bo‘yicha dasturini taqdim etadi; muhokama, savol va javoblar uchun vaqt ajratiladi. Shuning uchun aholi nomzodning mahalladagi yo‘l, yoritish, ijtimoiy yordam yoki jamoatchilik nazoratiga oid rejalarini so‘rab bilishi mumkin.
Ovozlarni sanash uchun kamida uch kishidan iborat sanoq komissiyasi saylanadi. Natija belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. Agar fuqaro saylov jarayoni yoki natijasi bo‘yicha qoidabuzarlik bo‘lgan deb hisoblasa, tegishli ma’lumotlarni saqlab qo‘yishi muhim. Saylov natijasi to‘g‘risidagi qaror ustidan sudga shikoyat qilish mumkin.
Huquqiy asos: